کد خبر : 409
تاریخ انتشار : دوشنبه 14 بهمن 1398 - 1:43

پیشینه برگزاری جشنواره فیلم در ایران +عکس

پیشینه برگزاری جشنواره فیلم در ایران +عکس

اقتصاد ایران: سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر از تاریخ ۱۲ الی۲۲ بهمن ماه برگزار می شود. این جشنواره فیلم جایگزین جشنواره جهانی فیلم تهران است و در سال ۱۳۶۱ اولین دوره آن به همت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بنیاد سینمایی فارابی برگزار شد. به گزارش خبرگزاری اقتصادی ایران، اهدای جوایز جشنواره فیلم فجر تا

اقتصاد ایران: سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر از تاریخ ۱۲ الی۲۲ بهمن ماه برگزار می شود. این جشنواره فیلم جایگزین جشنواره جهانی فیلم تهران است و در سال ۱۳۶۱ اولین دوره آن به همت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بنیاد سینمایی فارابی برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری اقتصادی ایران، اهدای جوایز جشنواره فیلم فجر تا سال ۱۳۷۴ صرفا ویژه فیلم های ایرانی بود اما از آن سال به بعد جشنواره به شکل بین المللی برگزار شد.
این جشنواره در طول سالهای برگزاری اش با فراز و نشیب هایی روبرو بوده است تا جایی که این دوره از جشنواره مورد انتقاد و حتی تحریم برخی از هنرمندان کشور قرار گرفته است.
برای بررسی جایگاه جشنواره فیلم در تقویم سینمایی کشور؛ پیشینه این رویداد سینمایی را تا پیش از برگزاری جشنواره فیلم فجر مورد بررسی قرار می دهیم تا از رهگذر آن علاوه بر آشنایی با تاریخ سینمای معاصر با تلاش های صورت گرفته در زمینه شکل دهی جشنواره فیلم در کشور آشنا شویم.
اولین و مهمترین جشنواره فیلم در ایران را در طول تاریخ سینمای معاصر، می توان “جشنواره جهانی فیلم تهران” دانست که در طول شش دوره برگزاری خود توانست جایگاه شایسته ای برای سینمای معاصر ایران به ارمغان آورد. 

تلاش های نخستین
از اواخر دهه چهل خورشیدی جنبشی در سینمای ایران آغاز شد که کارگردانان جوان آثاری متفاوت از کلیشه های رایج را به نمایش گذاشتند.
از میان فیلمسازان این جنبش که از آن با نام موج نوی سینمای ایران یاد می شود می توان از داریوش مهرجویی، بهرام بیضایی، علی حاتمی، ناصر تقوایی، مسعود کیمیایی، ابراهیم گلستان، فریدون رهنما، پرویز کیمیاوی و هژیر داریوش نام برد.
با درخشش آثار این کارگردانان در جشنواره های سینمایی خارجی، نمایش آنها در داخل کشور رونق گرفت.
با رشد تولید فیلم های مستقل و غیرتجاری ایرانی و همچنین استقبال بینندگان از نمایش فیلم های خارجی غیر تجاری؛ ایجاد سالن و مکانی برای نمایش این فیلم ها اهمیت یافت.
فرخ غفاری که دانش آموخته فرانسه و بلژیک بود و شاگردی هانری لانگوا( بنیانگذار سینما تک فرانسه) را در کارنامه داشت، کانون فیلم ایران (کانون ملی فیلم) را تشکیل داد و بعدها در اوایل دهه پنجاه خورشیدی فیلمخانه ملی ایران را در وزارت فرهنگ و هنر بنیان نهاد.
در آن سالها نگارش در باره سینما در مطبوعات کشور از رشد قابل توجهی بهره مند شد و علاوه بر مجله های هنری و سینمایی، روزنامه ها هم صفحه و یا ستونهایی را به اخبار و رویدادهای سینمایی و نقد فیلم اختصاص دادند.
مجموعه رخدادهای سینمایی کشور؛ دست اندرکاران و کارشناسان سینمایی وقت را نسبت به برگزاری جشنواره سینمایی در داخل کشور تشویق نمود و بر این اساس چندین جشنواره و فستیوال سینمایی در کشور شکل گرفت.
در سال ۱۳۴۵ فستیوال بین المللی فیلم های کودکان آغاز به کار کرد و یکسال بعد در سال ۱۳۴۶ جشن هنر شیراز به میدان فرهنگ و هنر پا گذاشت. در سال ۱۳۴۸ به همت علی مرتضوی، مدیر مجله فیلم و هنر، جشنواره فیلم سپاس که اسکار ایرانی بود فعالیت خود را آغاز کرد.
با آغاز دهه پنجاه خورشیدی و رشد اقتصادی و فرهنگی و افزایش فعالیت های فرهنگی و هنری بین المللی در کشور، ضرورت برگزاری یک جشنواره جهانی فیلم بیش از پیش احساس می شد.
از سال ۱۳۵۰ شکل دهی جشنواره بین المللی فیلم در ایران در دستور کار مسئولین فرهنگی کشور قرار گرفت و در نهایت در ابتدای سال ۱۳۵۱ تلاش های انجام شده به بار نشست و جشنواره بین المللی فیلم تهران شروع به کار کرد.

نخستین دوره جشنواره
پس از رایزنی ها و فراخوان های بسیار داخلی و خارجی، نخستین دوره جشنواره جهانی فیلم تهران در اواخر فروردین ماه ۱۳۵۱ آغاز به کار نمود.
برگزارکنندگان جشنواره در بیانیه افتتاحیه ، از آن به عنوان بزرگترین رویداد هنری قاره آسیا نام بردند که با توجه به شرایط فرهنگی و هنری کشورهای آسیایی و جایگاه درخشان ایران در آن سالها؛ این ادعا گزافه گویی نبود.
مسئولین برگزاری جشنواره برای هر چه بهتر برگزار شدن آن سنگ تمام گذاشتند و از تمام ظرفیت های فرهنگی، هنری و سیاسی کشور بهره بردند.
تا جایی که مراسم افتتاحیه علاوه بر حضور تعداد زیادی از فیلمسازان صاحب نام آمریکایی و اروپایی، با حضور پهلبد وزیر وقت فرهنگ و هنر و فرح دیبا برگزار شد.
داوران اولین دوره جشنواره، گریگوری چوخرای، سالس گومز، ماری ژوزه نانت، دیکینسون، ساتیا جیت رای، آلبرتو لاتوادا، کاواکیتا و عبدالمجید مجیدی بودند.
عبدالمجید مجیدی عضو ایرانی گروه داوران دارای مدرک دکتری از پاریس و هاروارد بود و عنوان وزیر مشاور و ریاست شورای هنرهای نمایشی ایران را در کارنامه داشت.
نورالدین آشتیانی دبیرکل نخستین دوره جشنواره بود و هژیر داریوش هم دبیری جلسه های مطبوعاتی را برعهده داشت. سالن های نمایش هم تالار رودکی(وحدت)، سینما سینه موند (قیام) و سینما شهرفرنگ (آزادی) و سینما شهرقصه بودند که بعدها سینماهای دیاموند( مرکز فرهنگی سید الشهدای فعلی) و سینماهای پارامونت و رادیوسیتی( که هر دو در سال ۵۷ آتش گرفتند) نیز به آنها افزوده شد.
به گزارش اکونیوز،از ویژگی های این جشنواره، نمایش فیلم ها بدون ممیزی و سانسور بود. از دیگر موارد قابل تامل این جشنواره، بین المللی بودن آن است که توانست آن را در سطح جشنواره های برتر دنیا قرار دهد.
در این دوره آثار کارگردانانی چون آلن جی پاکولا، لوئیس گیلبرت، مایک نیکولز، گریگوری کوزینتسف، میکلوش یانچو، کلود للوش، کوروساوا و ویلیام فریدکین به نمایش و داوری گذاشته شد.
بخش مرور آثار به فیلم های پازولینی اختصاص داشت و دو فیلم رگبار ساخته بهرام بیضایی و چشمه به کارگردانی آربی آوانسیان فیلم های منتخب ایرانی بخش مسابقه را تشکیل دادند.
انتخاب این دو فیلم ایرانی از میان مجموعه فیلم های ارسالی به دفتر جشنواره حکایت از آن داشت که برگزارکنندگان به رویارویی با ابتذال و حاکمیت “فیلمفارسی” در صنعت سینمای ایران پرداخته اند. فیلم رگبار توانست یکی از جوایز جشنواره را به دست آورد.
هیات داوران در برگزیدن فیلم های خارجی نیز رویکردی حرفه ای پیش گرفت، تا جایی که با انتقاد منتقدین روبرو شد.
به عنوان مثال، جایزه بهترین بازیگر زن به “جین فاندا” برای بازی در فیلم “کلوت” تعلق گرفت در حالی که کمتر از یک ماه قبل او موفق به دریافت جایزه اسکار شده بود!

دومین دوره جشنواره
زمان برگزاری دومین دوره جشنواره به آذرماه انتقال یافت و از پنجم تا پانزدهم آذر ۱۳۵۲ برگزار شد. در این دوره چشم انداز سینمای قاره ها و کشورها نیز گنجانده شد.
به گزارش اکونیوز، در بخش مرور آثار، فیلم های رنه کلر و فرانک کاپرا به نمایش درآمد و بخش چشم انداز سینما؛ به قاره سیاه، سینمای روز آفریقا اختصاص داشت. بخش فیلم های کوتاه و خارج از مسابقه از دیگر بخش های ارزشمند این دوره بود.
در دومین دوره جشنواره فیلم تهران آثار فیلم سازانی چون مارتین ریت، فرانچسکو روزی، برت هانسترا، مارتین اسکورسیسی ، پیتر باگدانوویچ، لوکینو ویسکونتی و اینگمار برگمان به نمایش درآمد.
حضور کارگردانان، بازیگران اصلی و عوامل تولید فیلم ها در تهران و شرکت در جلسات مطبوعاتی بر اهمیت نمایش آثار کارگردانان مطرح دنیا می افزود.
از میان فیلم های ایرانی به نمایش درآمده در این دوره می توان از فیلم “یک اتفاق ساده” ساخته سهراب شهیدثالث، “مغولها” اثر پرویز کیمیاوی و “تنگسیر” به کارگردانی امیر نادری نام برد که دو فیلم اول موفق به دریافت پلاک طلای جشنواره شدند اما فیلم “تنگسیر” توفیقی نداشت.
داوران این دوره سرگئی باندارچوک، حاتم بن میلد(تونسی)، پیترو بیانکی، توره نیلسون، کلود ژوزه، مرینال سن، فرانک کاپرا، جیمز میسون و عبدالمجید مجیدی بودند.
حضور زاون هاکوپیان، فرخ غفاری و جلال ستاری در کنار هیات داوران از نکات ارزشمند این دوره بود.

دوره های سوم، چهارم و پنجم
در آذرماه ۱۳۵۳ سومین دوره جشنواره فیلم تهران برگزار شد. این دوره به نسبت دو دوره قبلی از کیفیت بهتری برخوردار بود و بر تعداد فیلم های به نمایش درآمده و بخش های گوناگون جشنواره افزوده شد.
هیات داوران این دوره نیز شامل فیلم سازان صاحب نامی چون جیلو پونته کورو، آلن روب گریه، پیتر شامونی، خوان آنتونیو باردم؛ روبن مامولیان و میکلوش یانچو بودند. بخش مرور آثار به فیلم های ویلیام وایلر و میکلوش یانچو اختصاص داشت. در این دوره کشورهای آسیایی حضور گسترده ای داشتند و ایران با ۲۸ فیلم بیشترین تعداد فیلم شرکت داده شده از یک کشور را به خود اختصاص داده بود.
زمان برگزاری جشنواره های چهارم و پنجم هم در آذرماه بود که در سال های ۱۳۵۴ و ۱۳۵۵ برگزار شد. از دوره چهارم افزایش بخش های گوناگون جشنواره سرعت بیشتری گرفت و بر تعداد سینماهای نمایش دهنده فیلم های جشنواره افزوده شد.
بخش های، جشنواره جشنواره ها، پرواز بز بالدار، سینما چشم و گوش دارد، ایالات متحده آمریکا، نقشی از خود، افق شرق، فانوس خیال و مرور سینمای ایران از بخش های اصلی جشنواره بودند.
خسرو هریتاش دبیری این دوره ها را داشت و ماریو چکی گورگی، شابانا آزمی، آرتور هیل، امانوئل ریوا، برت هانسترا، مارک رابسون و آندره دلوو داوران سرشناس این دوران را تشکیل می دادند.
در بخش سینمای ایران نیز تماشاگران شاهد آثاری از کارگردانانی چون داریوش مهرجویی، خسرو هریتاش، بهمن فرمان آرا، منوچهر انور، فرخ غفاری، پرویز کیمیاوی و بهرام صادقی بودند.
علی رغم تلاش برگزار کنندگان در هر چه باشکوه تر و بی نقص برگزار شدن جشنواره؛ این رویداد بین المللی هنری با برخی مشکلات و کاستی ها روبرو بود. یکی از مشکلات کامل نبودن اطلاعات ارایه شده در مورد فیلم ها و عوامل تولید بود. گرچه ویژه نامه هایی به شکل کتاب فیلم شناسی جشواره و ویژه نامه های روزانه جشنواره به سردبیری بهرام ری پور (و بعدها با همکاری جمال امید) به چاپ می رسید اما همه آثار را در بر نمی گرفت.
افزایش تعداد فیلم ها و بخش های گوناگون از دیگر موارد مورد انتقاد فیلمسازان و منتقدان بود. در این ارتباط یوسف شاهین، فیلمساز مصری در مصاحبه مطبوعاتی اعلام داشت که حضور ششصد فیلم در یک دوره جشنواره آدم را گیج می کند و بهتر است تمهیدی اندیشیده شود تا به مرور و در طول سال و در سینما های اختصاصی ویژه جشنواره این فیلم ها به نمایش گذاشته شود.
از دیگر موارد مورد انتقاد، عدم نمایش برخی از فیلم ها، علی رغم اطلاع قبلی بود که ایجاد شبهه ممیزی می کرد. به عنوان مثال در دوره پنجم با وجود اعلان قبلی در باره نمایش فیلم “جسدهای عالی” ساخته فرانچسکو روزی؛ در حالی که کارگردان و دیگر عوامل ساخت فیلم در در تهران حضور داشتند، فیلم به نمایش در نیامد و مسئولین برگزاری اعلام کردند این فیلم در میان بارهای مسافران فرودگاه مهرآباد گم شده است!

جشنواره ششم، آخرین دوره
ششمین جشنواره جهانی فیلم تهران آخرین دوره برگزاری آن بود. در این دوره که در اواخر آبان ماه ۱۳۵۶ برگزار شد، هوشنگ شفتی دبیر جشنواره بود و چهره های شاخص داوری، نیکیتا میخایلکوف، یری منزل، نلی کاپلان و سوسو موهانی بودند. این دوره از جشنواره با اجرای برنامه های بسیاری در راستای حفظ و ارتقای جایگاه ارزشمند جشنواره فیلم تهران، به عنوان یکی از جشنواره های معتبر بین المللی توام بود.
به گزارش اکونیوز، در ترکیب شورای انتخاب فیلم ها، منتقدین و نویسندگان ستون ها و صفحه های سینمایی نشریات پر تیراژ آن سالها نیز حضور داشتند. این دوره همچنین شاهد اوج شکوفایی سینمای غیر تجاری ایران بود و آثار به نمایش درآمده کارگردانانی چون داریوش مهرجویی، بهرام بیضایی، عباس کیارستمی، سهراب شهید ثالث و هوشنگ شفتی با استقبال عمومی روبرو شد.
در زمینه پرداختن به سینمای ایران، بخشی با عنوان ” سهم من از دیگر جشنواره ها” به این دوره افزوده شد که اختصاص به فیلم های ایرانی داشت که در دیگر جشنواره های خارجی خوش درخشیده بودند.
مروری بر آثار کینگ ویدور و سهراب شهید ثالث، بزرگداشت سینمای موزیکال آمریکا و نمایش آثار کارگردانانی چون جورج روی هیل، پیتر شاز، هربرت راس، لاریسا شپیتکو، برونو وایلاتی و یان تروئل از بخش های اصلی جشنواره در این دوره بودند. بازار فیلم در دوره ششم رونق چشمگیری داشت و توانست در مدت چهارده روز بیش از ۱۷۰ فیلم را به توزیع کنندگان عرضه دارد. این دوره از جشنواره آخرین دوره برگزاری آن بود چرا که زمان تقویم برگزاری جشنواره در سال بعد و در پاییز ۱۳۵۷ اوج شکل گیری انقلاب اسلامی بود و همه سینما های کشور تعطیل بودند.
جشنواره جهانی فیلم تهران هرچند با انتقاداتی روبرو بود اما در مجموع توانست به بسیاری از اهداف خود دست یابد. آشنایی تماشاگران ایرانی با آثار ارشمند و روزآمد سینمای دنیا و مهمتر از آن شناساندن فیلمسازان ایرانی به جهانیان و ایجاد بازاری برای عرضه فیلم های ایرانی در کشور های اروپایی، آسیایی و قاره آمریکا از نقاط قابل توجه این جشنواره بود. به استناد گزارش فدراسیون جهانی تهیه کنندگان فیلم، جشنواره فیلم تهران بهترین جشنواره در قاره آسیا و آفریقا و یکی از شش جشنواره برتر و طراز اول دنیا بود.  
گزارش و عکس از :جواد عرفانیان عالی منش

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار

طراحی سایت تدبیرنت