طلا کمیاب‌تر است یا الماس؟

به گزارش اطلاعات آنلاین، طلا یک فلز سنگین و یکی از عناصر کمیاب زمین است که در برخورد ستاره‌های نوترونی تشکیل شده است. این فلز در انواع زیادی از سنگ‌های پوسته وجود دارد اما برای تشکیل یک کانسار، باید به غلظت‌های خاصی برسد تا استخراج از نظر اقتصادی امکان‌پذیر باشد. میانگین غلظت طلا در پوسته زمین “بسیار بسیار کم” و در حدود ۴ قسمت در میلیارد است. برای تولید هرگونه غلظت قابل استخراج طلا که بتواند ارزش بازار داشته باشد، رسوب طلا باید ۱۲۵۰ برابر غلیظ‌تر باشد.

از سوی دیگر، الماس‌ها شکلی بسیار تحت فشار از یک عنصر بسیار رایج هستند: کربن. در شکل غیر تحت فشار خود، به عنوان گرافیت شناخته می‌شود؛ ماده‌ای که در مدادها وجود دارد. در مقایسه با طلا، میانگین غلظت کربن در پوسته زمین تقریباً ۲۰۰۰۰۰ قسمت در میلیارد است.

بنابراین، کمیاب بودن الماس ارتباط چندانی با ترکیب عنصری آنها ندارد. در عوض، تبدیل طبیعی کربن به الماس قابل استخراج یک فرآیند بسیار دشوار است و به ندرت اتفاق می افتد.

الماس‌ها فقط می‌توانند در گوشته زمین و در زیر پوسته آن تولید شوند و به نوعی به سطح زمین بیایند یا در اثر برخورد شهاب‌سنگ تشکیل شوند. اما این الماس‌ها کوچک هستند و هرگز جواهری نیستند. الماس های تشکیل شده در اعماق گوشته زمین توسط ماگمای عمیق بالا می آیند یا در طی فرآیندهای رشد کوهستانی در طول بالا آمدن آهسته سنگ های عمیق به بالا هل داده می شوند. اما در طول بالا آمدن آهسته، الماس ها گرافیت می شوند و هرگز آن را به صورت سنگ تشکیل نمی دهند.

فرمول مورد نیاز برای تشکیل الماس به عمق، دما و فشار بستگی دارد: کربن حداقل در۱۵۰ کیلومتر در زیر سطح زمین دفن می شود، تا ۱۲۰۴ درجه سانتیگراد تحت تقریباً ۷۲۵۰۰۰ پوند فشار در هر اینچ مربع گرم می شود. این فرآیند خارق‌العاده الماس‌های طبیعی و قابل استخراج را کمیاب‌تر از طلا می‌کند.

اختراع الماس‌های مصنوعی این سوال را حتی پیچیده‌تر می‌کند. دانشمندان می‌توانند شرایط لازم برای تبدیل گرافیت به الماس را در آزمایشگاه و بدون نیاز به فوران آتشفشانی بازسازی کنند. اگرچه الماس‌های مصنوعی از همان ماده الماس‌های طبیعی ساخته شده‌اند، اما معمولاً در بازار ۳۰ درصد کمتر فروخته می‌شوند زیرا به عنوان ارزشمند در نظر گرفته نمی‌شوند.

فراوانی در طبیعت

طلا ـ طلا یک عنصر شیمیایی (Au) است که در هسته ستارگان در حال فروپاشی تشکیل می‌شود و آن را به یکی از سنگین‌ترین عناصر روی زمین تبدیل می‌کند. این عنصر در غلظت‌های بسیار کم در پوسته زمین یافت می‌شود. با وجود این، ذخایر طلا در سطح جهان نسبتاً گسترده‌تر هستند و طلا را می‌توان به اشکال مختلفی از جمله قطعات، پولک‌ها و دانه‌ها یافت. با وجود حضور گسترده آن، کل مقدار طلایی که تاکنون استخراج شده نسبتاً کم است که به ارزش بالای آن کمک می‌کند.

الماس ـ الماس از کربن، یکی از فراوان‌ترین عناصر در جهان، ساخته شده است. با این حال، شرایط مورد نیاز برای تشکیل الماس بسیار خاص است؛ فشار و دمای شدید، معمولاً در اعماق ۱۵۰ تا ۲۰۰ کیلومتری در گوشته زمین. آنها از طریق فوران‌های آتشفشانی کیمبرلیت یا لوله‌های لامپرویت به سطح زمین آورده می‌شوند. الماس‌ها همچنین در غلظت‌های بسیار کمتری در پوسته زمین یافت می‌شوند.

الماس‌ها از نظر محلی بودن بسیار متمرکزتر هستند و ذخایر قابل توجهی در مکان‌هایی مانند آفریقای جنوبی، روسیه، کانادا و استرالیا یافت می‌شوند. برخلاف طلا که می‌تواند در رسوبات پلاسری (رسوبات آبرفتی) یافت شود، الماس‌ها در درجه اول از منابع اولیه خود یا از رسوبات آبرفتی ثانویه استخراج می‌شوند.

معدن‌کاری و استخراج

طلا ـ طلا نسبتاً در دسترس‌تر است و می‌توان آن را از سطح زمین استخراج کرد یا از سنگ معدن استخراج کرد. فرآیند تصفیه طلا به حالت خالص، به خوبی تثبیت شده و ساده است و به دسترسی گسترده آن کمک می‌کند.

الماس ـ استخراج الماس بسیار پیچیده‌تر است. استخراج اغلب شامل حفاری عمیق در زمین است و بازده الماس به ازای هر تن ماده استخراج شده معمولاً بسیار کمتر از طلا است.

کیفیت صنعتی در مقابل کیفیت جواهر

طلا ـ تقریباً تمام طلای استخراج شده از کیفیتی برخوردار است که می‌تواند در کاربردهای مختلف، از جواهرات گرفته تا مصارف صنعتی، مورد استفاده قرار گیرد.

الماس ـ اکثر الماس‌های استخراج شده از کیفیت جواهر برخوردار نیستند. تنها درصد کمی (۲۰ تا ۳۰ درصد) برای جواهرات با ارزش بالا مناسب هستند؛ در حالی که بقیه به عنوان الماس‌های صنعتی طبقه‌بندی می‌شوند که در ابزارهای برش، حفاری و صیقل استفاده می‌شوند. این تمایز، الماس‌های با کیفیت جواهر را به ویژه نادر می‌کند.

تولید آزمایشگاهی

الماس ـ فرآیند طبیعی تشکیل الماس را می‌توان در آزمایشگاه‌ها تکرار کرد؛ جایی که دانشمندان با تبدیل گرافیت به الماس در شرایط کنترل شده، الماس‌های مصنوعی ایجاد می‌کنند. این الماس‌های مصنوعی به عنوان جایگزین‌هایی برای کاربردهای مختلف عمل می‌کنند و به طور بالقوه نادر بودن الماس‌های طبیعی را در زمینه‌های خاص کاهش می‌دهند.

طلا ـ طلا در درجه اول از طریق برخورد ستاره‌های نوترونی تشکیل می‌شود، فرآیندی که نمی‌توان آن را در آزمایشگاه تکرار کرد. با وجود تلاش‌های تاریخی در کیمیاگری، هیچ روش علمی برای ایجاد طلای جدید از عناصر دیگر وجود ندارد.

کمیابی بازار و اقتصاد

طلا ـ کمیابی اقتصادی طلا تحت تأثیر اهمیت تاریخی، کاربرد گسترده و تلاش‌های مداوم برای استخراج آن قرار دارد. با این حال، کل مقدار طلایی که تاکنون استخراج شده است در مقایسه با سایر فلزات کم است. طلا اغلب احتکار می‌شود یا در جواهرات و لوازم الکترونیکی استفاده می‌شود که گردش آن را محدود می‌کند و به ارزش بالای آن کمک می‌کند. بانک‌های مرکزی نیز ذخایر زیادی از طلا را در اختیار دارند که ارزش بازار آن را بیشتر افزایش می‌دهد.

الماس ـ بازار الماس به شدت توسط چند بازیگر اصلی کنترل می‌شود، و شرکت‌هایی مانند De Beers از نظر تاریخی بر عرضه تأثیر می‌گذارند. این کنترل به طور مصنوعی بر کمیابی درک شده الماس در بازار تأثیر گذاشته است. با این وجود، الماس‌های با کیفیت بالا، به ویژه آنهایی که در جواهرات استفاده می‌شوند، به دلیل فرآیندهای دقیق مرتب‌سازی و درجه‌بندی، در واقع کمیاب هستند. الماس‌های صنعتی که رایج‌تر هستند، در مقایسه با الماس‌های با کیفیت جواهر، کمیاب‌تر و ارزشمندتر هستند.

کمیابی فرهنگی و نمادین

طلا ـ در فرهنگ‌ها و تاریخ، طلا به دلیل درخشندگی، چکش‌خواری و مقاومت در برابر کدر شدن مورد ستایش قرار گرفته است. این فلز نمادی از ثروت، قدرت و ارتباط الهی است که اغلب در آثار باستانی و اسطوره‌های فرهنگی به تصویر کشیده می‌شود.

الماس ـ الماس‌ها، به ویژه در قرن بیستم، با کمپین‌های بازاریابی مانند “الماس‌ها ابدی هستند” که جایگاه آنها را به عنوان نمادی از عشق ابدی و تجمل ارتقا می‌داد، رمانتیک شده‌اند. کمیابی آنها در آگاهی عمومی به شدت با استفاده از آنها در حلقه‌های نامزدی و جواهرات گران‌قیمت مرتبط است.

نتیجه‌گیری

در حالی که هم طلا و هم الماس کمیاب و ارزشمند هستند اما تعریف کمیابی برای هر یک متفاوت خواهد بود. از دیدگاه زمین‌شناسی، الماس‌ها ممکن است به دلیل شرایط خاص مورد نیاز برای تشکیل آنها و مکان‌های محدود یافت شدنشان، کمیاب‌تر در نظر گرفته شوند. با این حال، با در نظر گرفتن دسترسی اقتصادی و بازار، طلا از نظر جغرافیایی گسترده‌تر توزیع شده و در مقادیر بیشتری استخراج می‌شود که آن را از نظر حضور فیزیکی در دسترس‌تر می‌کند.

الماس‌ها اگرچه در طبیعت کمتر رایج هستند اما اغلب به دلیل کنترل بازار و ارزش بالای سنگ‌های قیمتی، کمیاب‌تر تلقی می‌شوند. بنابراین، در حالی که طلا ممکن است از نظر جرم کل روی زمین فراوان‌تر باشد، الماس‌ها، به ویژه الماس‌های با کیفیت بالا، از نظر شکل‌گیری، توزیع و کنترل اقتصادی کمیاب‌تر هستند. این دوگانگی، پیچیدگی تعریف کمیابی را از نظر زمین‌شناسی و اقتصادی برجسته می‌کند.