تاریخچه دربی؛ از برد شش تایی پرسپولیس تا بازگشت‌های دقیقه نودی استقلال

به گزارش گروه ورزشی پایگاه خبری تحلیلی زیرنویس، شهرآورد پایتخت این بار در شرایطی متفاوت از سال‌های گذشته برگزار می‌شود؛ استقلال و پرسپولیس باید دربی شماره ۱۰۷ را خارج از تهران و در ورزشگاه نقش جهان اصفهان برگزار کنند. این دیدار چهارشنبه ۱۱ شهریور و از ساعت ۱۹:۳۰ برگزار خواهد شد تا یکی از مهم‌ترین مسابقات فوتبال ایران بار دیگر میلیون‌ها هوادار دو تیم را مقابل تلویزیون بنشاند.

دربی ۱۰۷ در حالی از راه می‌رسد که دو تیم فصل جدید لیگ برتر را با شرایطی متفاوت آغاز کرده‌اند. استقلال شروعی فوق‌العاده داشت و در سه هفته ابتدایی سه پیروزی به دست آورد، اما در هفته چهارم برابر فولاد خوزستان به تساوی بدون گل رسید. آبی‌پوشان در هفته نخست با چهار گل از سد مس شهر بابک گذشتند، در هفته دوم نساجی را یک بر صفر شکست دادند و در هفته سوم نیز سپاهان را با نتیجه دو بر صفر از پیش رو برداشتند. به این ترتیب استقلال پیش از توقف مقابل فولاد، بدون گل خورده ۹ امتیاز از سه مسابقه گرفته بود.

پرسپولیس نیز فصل را با دو پیروزی آغاز کرد. سرخ‌پوشان ابتدا شمس‌آذر را دو بر صفر شکست دادند و سپس در یک بازی پرگل، استقلال خوزستان را چهار بر یک از پیش رو برداشتند. اما در هفته سوم نخستین شکست فصل مقابل تراکتور رقم خورد؛ مسابقه‌ای که با گل دقیقه ۹۰ تومیسلاو اشترکالی یک بر صفر به سود تیم تبریزی تمام شد. پرسپولیس البته در هفته چهارم خیلی زود به مسیر پیروزی برگشت و با سه گل ملوان را شکست داد.

بنابراین دو تیم با یک شکست و یک توقف در چهار هفته ابتدایی، اما با شرایطی متفاوت به دربی می‌رسند؛ استقلال در سه بازی نخست بسیار مقتدر ظاهر شد و پرسپولیس هم پس از شکست مقابل تراکتور، با برد سه‌گله برابر ملوان پاسخ مناسبی به نخستین ناکامی خود داد.

نخستین رویارویی استقلال و پرسپولیس در سال ۱۳۴۷ برگزار شد؛ مسابقه‌ای که بدون گل به پایان رسید. از آن روز تاکنون، دو تیم بارها در لیگ، جام حذفی، مسابقات تهران، سوپرجام و دیدارهای دوستانه مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند و هر بار داستانی تازه به تاریخ این رقابت اضافه شده است.

بر اساس آمار ثبت‌شده از ۱۰۶ تقابل، پرسپولیس ۲۹ بار به پیروزی رسیده، استقلال ۲۶ برد دارد و ۵۱ مسابقه نیز با تساوی به پایان رسیده است. در مجموع این بازی‌ها پرسپولیس ۱۰۴ گل و استقلال ۹۵ گل به ثمر رسانده‌اند. این آمار البته شامل دیدارهای رسمی و دوستانه ثبت‌شده در تاریخ شهرآورد است و به همین دلیل ممکن است در برخی منابع که فقط مسابقات رسمی را محاسبه می‌کنند، اعداد متفاوتی دیده شود.

اگر فقط مسابقات رسمی را در نظر بگیریم، دو تیم تاکنون ۹۹ بار برابر یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ سهم استقلال ۲۳ پیروزی، سهم پرسپولیس ۲۹ پیروزی و سهم تساوی‌ها ۴۷ بازی بوده است.

اما عددها تنها بخشی از داستان دربی هستند. آنچه این مسابقه را به یکی از خاص‌ترین رقابت‌های فوتبال آسیا تبدیل کرده، خاطراتی است که نسل به نسل منتقل شده‌اند؛ بازی‌هایی که نتیجه‌شان هنوز هم در کری‌خوانی هواداران استفاده می‌شود.

تاریخچه فشرده ۱۰۶ دربی

برای اینکه تصویر کاملی از مسیر این رقابت داشته باشیم، مهم‌ترین نتایج شهرآورد به ترتیب زمانی چنین بوده است:

۱۳۴۷: نخستین دربی؛ استقلال صفر – پرسپولیس صفر.

۱۳۴۸: استقلال ۳ – پرسپولیس یک؛ نخستین برد استقلال.

۱۳۴۹: استقلال ۳ – پرسپولیس ۲؛ کامبک سه‌گل استقلال.

۱۳۵۰: استقلال یک – پرسپولیس ۴؛ یکی از بردهای پرگل پرسپولیس.

۱۳۵۲: پرسپولیس ۶ – استقلال صفر؛ سنگین‌ترین شکست تاریخ دربی.

۱۳۵۳: یک برد یک‌گله برای هر دو تیم.

۱۳۵۴: یک برد برای هر تیم و یک تساوی.

۱۳۵۶: استقلال ۳ – پرسپولیس صفر؛ بهترین برد استقلال تا آن زمان.

۱۳۵۶: استقلال یک – پرسپولیس ۲.

۱۳۵۸: استقلال یک – پرسپولیس صفر؛ مسابقه‌ای که نیمه‌تمام ماند.

۱۳۶۲: استقلال یک – پرسپولیس صفر؛ یکی از پرتماشاگرترین دربی‌های تاریخ.

۱۳۶۵: پرسپولیس ۳ – استقلال صفر.

۱۳۶۷: یک-یک.

۱۳۶۷: تساوی صفر-صفر و برد پرسپولیس در پنالتی‌ها.

۱۳۶۸: پرسپولیس یک – استقلال صفر.

۱۳۶۹: استقلال ۲ – پرسپولیس یک.

۱۳۷۰: صفر-صفر.

۱۳۷۰ : استقلال ۲ – پرسپولیس صفر.

۱۳۷۱: استقلال یک – پرسپولیس صفر.

۱۳۷۳: استقلال ۳ – پرسپولیس صفر؛ مسابقه‌ای که با حکم انضباطی تغییر کرد.

دهه ۷۰: چندین بازی نزدیک و ظهور مهدی هاشمی‌نسب به عنوان یکی از مشهورترین چهره‌های تاریخ دربی.

۱۳۸۳: پرسپولیس ۲ – استقلال ۳؛ گل دقیقه ۹۰ پیروز قربانی.

۱۳۸۶ تا ۱۳۸۸: شش تساوی متوالی.

۱۳۹۰: استقلال یک – پرسپولیس صفر.

۱۳۹۰: استقلال ۲ – پرسپولیس صفر.

۱۳۹۰: پرسپولیس ۳ – استقلال ۲؛ هت‌تریک تاریخی ایمون زاید.

۱۳۹۱: دو تساوی صفر-صفر.

۱۳۹۲: صفر-صفر.

۱۳۹۳: پرسپولیس ۲ – استقلال یک.

۱۳۹۵: پرسپولیس ۴ – استقلال ۲.

۱۳۹۵: صفر-صفر.

۱۳۹۵: استقلال ۳ – پرسپولیس ۲.

۱۳۹۶: پرسپولیس یک – استقلال صفر.

۱۳۹۷: سوپرجام بدون برگزاری مسابقه؛ برد انضباطی پرسپولیس.

۱۳۹۷: صفر-صفر.

۱۳۹۸: پرسپولیس یک – استقلال صفر.

۱۳۹۸: پرسپولیس یک – استقلال صفر.

۱۳۹۹: تساوی ۲-۲ و سپس پیروزی استقلال در ضربات پنالتی.

۱۳۹۹: استقلال ۲ – پرسپولیس ۲.

۱۴۰۰: پرسپولیس یک – استقلال صفر.

۱۴۰۰: استقلال ۴ – پرسپولیس ۳ در ضربات پنالتی.

۱۴۰۰: صفر-صفر.

۱۴۰۱: استقلال ۲ – پرسپولیس ۲.

۱۴۰۲: پرسپولیس ۲ – استقلال یک؛ فینال جام حذفی و گل عالیشاه در وقت اضافه.

۱۴۰۲: یک-یک.

۱۴۰۲: صفر-صفر.

۱۴۰۳: پرسپولیس یک – استقلال صفر؛ پنالتی کنعانی‌زادگان.

۱۴۰۳: پرسپولیس ۲ – استقلال یک؛ گل علیپور.

۱۴۰۴: صفر-صفر در دربی ۱۰۶.

از اولین بردها تا شکل‌گیری یک رقابت بزرگ

در سال‌های ابتدایی، دو تیم بارها به نتایج نزدیک رسیدند، اما نخستین بردهای پررنگ یکی پس از دیگری از راه رسیدند.

در دربی نهم، پرسپولیس موفق شد استقلال را چهار بر یک شکست دهد؛ نتیجه‌ای که یکی از نخستین پیروزی‌های پرگل سرخ‌پوشان در تاریخ این رقابت بود. پس از آن نیز استقلال و پرسپولیس در چندین مسابقه نتایج مختلفی را تجربه کردند تا اینکه در شهریور ۱۳۵۲ یکی از تاریخی‌ترین صفحات این رقابت نوشته شد.

دربی شش‌تایی‌ها؛ نتیجه‌ای که نیم قرن ماند

۱۶ شهریور ۱۳۵۲، پرسپولیس در ورزشگاه امجدیه مقابل تاج، نام آن روزهای استقلال، قرار گرفت و با نتیجه عجیب شش بر صفر پیروز شد.

حسین کلانی، ایرج سلیمانی و همایون بهزادی گل‌های پرسپولیس را به ثمر رساندند و بهزادی در این مسابقه هت‌تریک کرد. این نتیجه هنوز هم بزرگ‌ترین پیروزی پرسپولیس برابر استقلال در تاریخ شهرآورد محسوب می‌شود و عنوان «دربی شش‌تایی‌ها» را برای همیشه وارد ادبیات هواداری فوتبال ایران کرد.

نکته جالب اینکه با گذشت بیش از پنج دهه، نتیجه این مسابقه همچنان یکی از مهم‌ترین بخش‌های کری‌خوانی میان هواداران دو تیم است؛ نمونه‌ای روشن از اینکه دربی فقط یک مسابقه ۹۰ دقیقه‌ای نیست و بعضی نتایج می‌توانند برای دهه‌ها زنده بمانند.

دربی ۸۲؛ روزی که پرسپولیس با ۴ گل استقلال را غافلگیر کرد 

سال‌ها بعد، یکی دیگر از نتایج عجیب دربی رقم خورد.در دربی شماره ۸۲، پرسپولیس که در آن مقطع یکی از قدرتمندترین تیم‌های لیگ بود، با نتیجه چهار بر دو استقلال را شکست داد. این مسابقه یکی از پرگل‌ترین و جذاب‌ترین دربی‌های سال‌های اخیر بود و برای مدت‌ها در فهرست بازی‌های خاطره‌انگیز دو تیم قرار گرفت.

اما تاریخ دربی پر از همین رفت و برگشت‌هاست؛ تیمی که در یک دوره دست بالا را دارد، ممکن است چند سال بعد نتیجه‌ای کاملاً متفاوت تجربه کند.

دربی ۷۳؛ سه گل در وقت‌های اضافه

در دربی ۷۳، دو تیم در جام حذفی به مصاف هم رفتند. بازی در وقت قانونی بدون گل به پایان رسید، اما استقلال در وقت‌های اضافه سه بار دروازه پرسپولیس را باز کرد. مجتبی جباری دو گل زد و اسماعیل شریفات گل سوم را به ثمر رساند تا استقلال سه بر صفر پیروز شود.

این مسابقه از آن جهت ماندگار شد که دربی‌ای که ۹۰ دقیقه بدون گل دنبال شده بود، ناگهان در وقت اضافه به یک جشنواره گل برای استقلال تبدیل  شد.

ده دقیقه‌ای که تاریخ دربی را تغییر داد؛ ایمون زاید

اگر قرار باشد فقط یک مسابقه را به عنوان نمونه‌ای از غیرقابل‌پیش‌بینی بودن دربی انتخاب کنیم، احتمالاً دربی ۷۴ یکی از نخستین گزینه‌هاست.

۱۳ بهمن ۱۳۹۰، استقلال تا دقیقه ۸۲ با نتیجه دو بر صفر از پرسپولیس پیش بود. شرایط برای سرخ‌پوشان حتی سخت‌تر هم شد؛ پرسپولیس با اخراج مهرداد اولادی، ۱۰ نفره شده بود و بخشی از هواداران حتی در حال ترک ورزشگاه بودند.

اما اتفاقی افتاد که کمتر کسی انتظارش را داشت.ایمون زاید در فاصله‌ای حدود ۱۰ دقیقه، سه بار دروازه استقلال و مهدی رحمتی را باز کرد. گل اول در دقیقه ۸۲، گل دوم تنها دو دقیقه بعد و گل سوم در وقت‌های تلف‌شده به ثمر رسید تا پرسپولیس ۱۰ نفره، بازی دو بر صفر باخته را سه بر دو ببرد.

این مسابقه به یکی از مشهورترین بازگشت‌های تاریخ فوتبال ایران تبدیل شد؛ مسابقه‌ای که هنوز هم وقتی صحبت از «دربی‌های ماندگار» می‌شود، نام ایمون زاید و آن ۱۰ دقیقه تاریخی در صدر فهرست قرار می‌گیرد.

دربی ۸۴؛ سه گل استقلال در یک نیمه

چهار سال بعد، نوبت به یکی دیگر از دربی‌های پرهیجان رسید.در دربی ۸۴، پرسپولیس خیلی زود با گل سروش رفیعی پیش افتاد، اما استقلال در نیمه اول ورق را کاملاً برگرداند. فرشید اسماعیلی، علی قربانی و کاوه رضایی سه بار دروازه پرسپولیس را باز کردند تا استقلال با نتیجه سه بر یک از حریف پیش بیفتد.

پرسپولیس در وقت‌های اضافه توسط سیدجلال حسینی یکی از گل‌ها را جبران کرد، اما در نهایت استقلال سه بر دو برنده شد. پایان مسابقه هم با اخراج مهدی رحمتی همراه شد؛ اتفاقی که به جذابیت و حاشیه‌های این بازی اضافه کرد.

دربی‌هایی که با یک گل تمام شدند؛ اما فراموش نشدند

همه دربی‌های ماندگار الزاماً پرگل نیستند.گاهی یک گل در آخرین لحظه کافی است تا یک مسابقه برای همیشه در ذهن هواداران بماند.

یکی از نمونه‌های مشهور، دربی ۶۹ در مهر ۱۳۸۹ بود؛ مسابقه‌ای که تا لحظات پایانی بدون گل دنبال شد و فرهاد مجیدی در وقت‌های تلف‌شده گل برتری استقلال را به ثمر رساند. استقلال با همین گل یک بر صفر پیروز شد.

فرهاد مجیدی در آن سال‌ها بارها در دربی برای استقلال تعیین‌کننده بود و همین گل دیرهنگام یکی از خاطرات ماندگار هواداران آبی شد.

البته یکی از اشتباهات رایج در مرور تاریخ دربی، ترکیب کردن چند مسابقه با یکدیگر است؛ فرهاد مجیدی در چند شهرآورد گل‌های مهمی زده، اما معروف‌ترین گل دیرهنگام او در این مسابقات، همان گل برتری در دربی ۶۹ است که استقلال را به پیروزی رساند.

دربی ۸۴؛ یکی از پرگل‌ترین نبردهای نسل جدید

در سال‌های اخیر هم دربی‌های جذابی کم نبوده‌اند. از جمله دربی ۸۴ که استقلال با سه گل در نیمه اول عملاً بازی را در اختیار گرفت و در نهایت سه بر دو پیروز شد.این مسابقه علاوه بر گل‌های متعدد، به دلیل درگیری‌های داخل زمین، اخراج رحمتی و تلاش پرسپولیس برای بازگشت در دقایق پایانی، همچنان یکی از دیدارهای مورد اشاره در مرور تاریخ شهرآورد است.

دربی ۱۰۰؛ یک صدمین مسابقه و یک گل تعیین‌کننده

دربی شماره ۱۰۰ نیز به دلیل عدد خاص خود اهمیت ویژه‌ای داشت.پرسپولیس و استقلال در سوم اردیبهشت ۱۴۰۲ در ورزشگاه آزادی مقابل یکدیگر قرار گرفتند. مسابقه تا نیمه اول بدون گل بود، اما در دقیقه ۵۰ عیسی آل‌کثیر دروازه استقلال را باز کرد.

همین یک گل برای پیروزی پرسپولیس کافی بود و سرخ‌پوشان با برد یک بر صفر، ضمن پیروزی در صدمین شهرآورد، به صدر جدول لیگ برتر نیز رسیدند.

در واقع دربی صدم نمونه‌ای از همان مسابقاتی بود که برخلاف دربی ۷۴ یا ۸۴ پر از گل نبود، اما به دلیل اهمیت تاریخی عدد ۱۰۰ و تأثیر مستقیم نتیجه بر جدول لیگ، جایگاه خاصی در تاریخ شهرآورد پیدا کرد.

از گل‌های دیرهنگام تا تساوی‌های بدون گل

در سال‌های اخیر نیز دربی‌ها بیشتر از گذشته با اختلاف‌های بسیار کم و نتایج نزدیک همراه بوده‌اند.

در دربی ۹۴ دو تیم به تساوی دو بر دو رسیدند؛ دربی ۹۵ پرسپولیس با گل عیسی آل‌کثیر یک بر صفر استقلال را شکست داد و دربی‌های بعدی نیز بارها با تساوی یا اختلاف یک گل به پایان رسیدند.

دربی ۱۰۰ هم با همان گل آل‌کثیر به سود پرسپولیس تمام شد و پس از آن، دو تیم چندین بار در مسابقاتی کم‌گل به مصاف هم رفتند. دربی ۱۰۵ در اسفند ۱۴۰۳ با پیروزی دو بر یک پرسپولیس به پایان رسید و آخرین رویارویی دو تیم، یعنی دربی ۱۰۶ در آذر ۱۴۰۴، در ورزشگاه امام خمینی اراک بدون گل مساوی شد.

حالا نوبت دربی ۱۰۷ است

حالا پس از ۱۰۶ تقابل، تاریخ دوباره به نقطه‌ای رسیده که استقلال و پرسپولیس باید مقابل یکدیگر قرار بگیرند؛ این بار نه در آزادی، بلکه در نقش جهان اصفهان.

استقلال با شروعی قدرتمند و سه برد متوالی وارد هفته چهارم شد، اما در اهواز برابر فولاد متوقف شد. پرسپولیس هم پس از شکست مقابل تراکتور، با پیروزی سه بر صفر برابر ملوان روحیه گرفت. آبی‌ها در چهار هفته ۱۰ امتیاز گرفته‌اند و پرسپولیس نیز با سه برد و یک شکست ۹ امتیازی است.

با این حال، تمام این آمارها در روز دربی می‌تواند رنگ دیگری پیدا کند. در شهرآورد تهران بارها دیده‌ایم تیمی که روی کاغذ شرایط بهتری داشته، نتوانسته نتیجه بگیرد و تیمی که به ظاهر شانس کمتری داشته، با یک گل، یک اشتباه، یک درخشش فردی یا حتی یک اتفاق در آخرین دقایق، سرنوشت مسابقه را تغییر داده است.

چند رکورد که از تاریخچه دربی 

بیشترین برد

در آمار مجموع دیدارهای رسمی و دوستانه، پرسپولیس با ۲۹ برد از استقلال با ۲۶ برد جلوتر است. دو تیم در ۵۰ بازی پیش از دربی ۱۰۶ مساوی کرده بودند و پس از تساوی دربی ۱۰۶، تعداد مساوی‌ها به ۵۱ رسید.

بهترین گلزن تاریخ دربی

صفر ایرانپاک با ۷ گل بهترین گلزن تاریخ شهرآورد است. پس از او حسین کلانی با ۶ گل قرار دارد.

بیشترین حضور

علی پروین با ۲۰ بازی رکورددار حضور در شهرآورد است.

سنگین‌ترین برد

پرسپولیس ۶ – استقلال صفر در سال ۱۳۵۲ همچنان سنگین‌ترین برد تاریخ شهرآورد است.

طولانی‌ترین شکست‌ناپذیری استقلال

استقلال در مقطعی ۱۰ دربی متوالی شکست نخورد.

طولانی‌ترین شکست‌ناپذیری پرسپولیس

پرسپولیس نیز رکورد ۱۸ دربی متوالی بدون شکست در وقت قانونی را ثبت کرده است.

بیشترین تساوی متوالی

دو تیم شش دربی متوالی به تساوی رسیدند؛ رکوردی که در فاصله سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۸ شکل گرفت.

تاریخی‌ترین کامبک

بدون تردید هت‌تریک ایمون زاید در دربی ۷۵ یکی از بزرگ‌ترین اتفاقات تاریخ شهرآورد است؛ پرسپولیس در حالی که ۲ بر صفر عقب بود، در حدود ۱۰ دقیقه سه بار گل زد و ۳ بر ۲ برنده شد.

از شش گل همایون بهزادی و هم‌تیمی‌هایش تا چهار گل و بازگشت‌های تاریخی، از گل‌های لحظه آخری فرهاد مجیدی تا ده دقیقه جادویی ایمون زاید، از سه گل استقلال در وقت‌های اضافه تا گل عیسی آل‌کثیر در صدمین شهرآورد؛ تاریخ دربی پر است از مسابقاتی که فقط یک نتیجه فوتبال نیستند، بلکه بخشی از حافظه فوتبال ایران شده‌اند.

حالا باید دید دربی ۱۰۷ یک بازی جذاب و پر گل خواهد بود یا چهارشنبه شب، داستان این شهرآورد بزرگ با یک مسابقه کم‌گل و محتاطانه ادامه پیدا خواهد کرد.

انتهای پیام/