بهترین عملکردهای آرژانتین در تاریخ جام جهانی

آرژانتین که یکی از سرگرم‌کننده‌ترین تیم‌های تاریخ جام جهانی شناخته می‌شود، سه بار قهرمان جام جهانی شده و در چهار فینال دیگر نیز حضور داشته است. در این بررسی عمیق آماری، نگاهی به بهترین عملکردهای آرژانتین در تاریخ جام جهانی می‌اندازیم.

۱۹۳۰

جنگ فوتبال ریو دلا پلاتا

آرژانتین و اروگوئه با رسیدن به فینال، جایگاه خود به‌عنوان مدعیان اصلی قهرمانی را تأیید کردند. هر دو تیم در مسیر رسیدن به دیدار نهایی، تمام مسابقات خود را پیروز شدند؛ از جمله پیروزی‌های قاطع در مرحله نیمه‌نهایی که آرژانتین آمریکا را ۶ بر ۱ شکست داد و اروگوئه نیز با همین نتیجه یوگسلاوی را از پیش رو برداشت.

تا سال ۱۹۳۰، رقابت میان این دو تیم منطقه ریو دلا پلاتا از قبل به یک دربی تبدیل شده بود. نخستین مسابقه ملی میان آرژانتین و اروگوئه در سال ۱۹۰۲ برگزار شد و پس از آن تقریباً هر سال مقابل یکدیگر قرار گرفتند. بین سال‌های ۱۹۱۶ تا ۱۹۲۹، آن‌ها در بیشتر فینال‌های ۱۲ دوره نخست مسابقات قهرمانی آمریکای جنوبی که امروز با نام کوپا آمریکا شناخته می‌شود، روبه‌روی هم قرار گرفتند.

اروگوئه در سال‌های اخیر موفقیت‌های بین‌المللی زیادی کسب کرده بود و توانسته بود مدال طلای بازی‌های المپیک پاریس ۱۹۲۴ و آمستردام ۱۹۲۸ را به دست آورد؛ جایی که در فینال دوره دوم، آرژانتین را شکست داد.

یک اختلاف منحصربه‌فرد، پیش از فینال جام جهانی ۱۹۳۰ فضای مسابقه را تحت تأثیر قرار داد؛ زیرا هر دو تیم می‌خواستند با توپ مورد نظر خودشان بازی کنند. ژان لانژنو، داور مسابقه، با رویکردی دیپلماتیک وارد عمل شد؛ تصمیمی که شاید تجربه او به‌عنوان خبرنگار مجله آلمانی Kicker نیز در آن بی‌تأثیر نبود.

نیمه نخست (که در آن آرژانتین با نتیجه ۲ بر ۱ پیش افتاد) با توپی برگزار شد که تیم مهمان انتخاب کرده بود، اما نیمه دوم (که در آن تیم میزبان با بازگشتی تماشایی ۴ بر ۲ پیروز شد) با توپ اروگوئه‌ای موسوم به Charrúa انجام شد.

با وجود شکست در فینال، جام جهانی ۱۹۳۰ از نظر گلزنی بهترین عملکرد آرژانتین در تاریخ این رقابت‌ها بود. آن‌ها در پنج مسابقه ۱۸ گل به ثمر رساندند؛ یعنی میانگین ۳.۴۶ گل در هر بازی.

گیلرمو استابیله، مهاجم آرژانتین، با هشت گل در چهار مسابقه، بهترین گلزن این تیم در جام جهانی ۱۹۳۰ اروگوئه شد. او همچنان در کنار گابریل باتیستوتا (۱۰ گل) و دیگو مارادونا (۸ گل) در جمع سه گلزن برتر آرژانتین در تاریخ جام جهانی قرار دارد. علاوه بر این، استابیله از نظر میانگین گل در هر بازی، بهترین رکورد را در میان گلزنان آرژانتین دارد.

فارغ از اختلاف بر سر توپ، نخستین جام جهانی با حاشیه‌های دیگری نیز همراه بود. لوئیس مونتی، هافبک آرژانتین، بعدها اعتراف کرد که پیش از فینال از سوی اروگوئه‌ای‌ها تهدید به مرگ شده بود.

جالب اینکه در جام جهانی بعدی، مونتی برای تیم ملی ایتالیا به میدان رفت و به‌عنوان یک بازیکن ایتالیایی‌شده، همراه با هم‌وطنان سابق خود آتیلیو دمارییا (که در فینال ۱۹۳۰ نیز بازی کرده بود)، رایموندو اورسی و انریکه گوایتا، قهرمان مسابقات شد.

افسانه‌ها می‌گویند پس از قهرمانی در جام جهانی ۱۹۳۴، مونتی با کنایه گفت:

«چهار سال پیش اگر ما پیروز می‌شدیم، آن‌ها من را می‌کشتند؛ اینجا اگر شکست می‌خوردیم، من را می‌کشتند.»

۱۹۷۸

مسیر طولانی و پرپیچ‌وخم

آرژانتین در ۲۰ دوره از ۲۴ دوره جام جهانی حضور داشته است. با این حال، چهار غیبت این تیم همگی پیش از سال ۱۹۷۸ اتفاق افتادند؛ سه بار به دلیل تصمیم خودشان برای شرکت نکردن در مسابقات (۱۹۳۸، ۱۹۵۰ و ۱۹۵۴) و یک بار نیز به دلیل ناکامی در صعود (۱۹۷۰).

علاوه بر این، چند عملکرد ناامیدکننده نیز در کارنامه آرژانتین دیده می‌شود؛ مانند جام جهانی ۱۹۵۸ سوئد که در مرحله نخست با نتیجه ۶ بر ۱ مقابل چکسلواکی شکست خوردند.

پیش از جام جهانی ۱۹۷۸، آلبی‌سلسته با کسب ۱۲ عنوان قهرمانی در کوپا آمریکا و حتی چند قهرمانی در تورنمنت‌های بین‌المللی کوچک‌تر، مانند جام ملت‌های ۱۹۶۴ که در آن برزیل با حضور پله و انگلیس با رهبری بابی مور را شکست دادند، قدرت خود را در سطح منطقه نشان داده بود.

با این حال، آن‌ها برای اثبات جایگاه خود به‌عنوان یک قدرت بزرگ فوتبال جهان به قهرمانی جام جهانی نیاز داشتند و میزبانی این رقابت‌ها فرصت ایده‌آلی برای رسیدن به این هدف فراهم کرد.

مسیر آرژانتین تا فینال آسان نبود. آن‌ها در مرحله نخست مجارستان و تیم فرانسه تحت هدایت میشل پلاتینی را شکست دادند. با وجود این، پس از شکست یک بر صفر مقابل ایتالیا، که صدرنشین گروه نخست شد، مجبور شدند از بوئنوس‌آیرس به روزاریو منتقل شوند.

ماریو کمپس با چهار گل در سه مسابقه، به ستاره اصلی تیم تبدیل شد. او در پیروزی ۲ بر صفر مقابل لهستان دو گل زد و در برد ۶ بر صفر برابر پرو نیز دو بار گلزنی کرد؛ مسابقه‌ای که اهمیت زیادی داشت، زیرا هر نتیجه‌ای با اختلاف کمتر از چهار گل می‌توانست میزبان مسابقات را حذف کند.

فینال مقابل هلند به اندازه‌ای که پرهیجان بود، سخت و فیزیکی هم دنبال شد؛ دو تیم در مجموع ۴۳ شوت زدند و ۶۴ خطا انجام دادند.

کمپس در نیمه نخست آرژانتین را پیش انداخت، اما تیم مهمان در نیمه دوم با گل دیک نانینگا بازی را به تساوی کشاند و حتی در آخرین دقیقه وقت قانونی می‌توانست پیروز شود؛ جایی که ضربه راب رِزنبرینک به تیر دروازه برخورد کرد.

در وقت‌های اضافه، این آرژانتین بود که کنترل بازی را در دست گرفت و با گل‌های کمپس و دانیل برتونی، جام قهرمانی را برای نخستین بار در تاریخ خود به دست آورد.

با این قهرمانی، آرژانتین به پنجمین تیمی تبدیل شد که هم میزبان مسابقات بوده و هم قهرمان جام جهانی شده است؛ پس از اروگوئه، ایتالیا، انگلیس و آلمان غربی. همچنین آن‌ها سومین تیم آمریکای جنوبی شدند که جام جهانی را فتح کرده است.

فینال جام جهانی ۱۹۷۸

آرژانتین ۳-۱ هلند

با وجود اینکه کمپس در سه بازی نخست گل نزد و ۱۹ شوت به سمت دروازه داشت، در چهار مسابقه پایانی با زدن شش گل و ثبت ۲۲ شوت، عنوان آقای گلی جام جهانی ۱۹۷۸ را به دست آورد.

اگرچه آلبی‌سلسته در طول تاریخ به دلیل عقب‌ماندن از فوتبال اروپا مورد انتقاد قرار گرفته بود، اما در این تورنمنت قهرمان شد و در چندین شاخص مهم عملکردی در صدر قرار گرفت.

در بخش دفاعی، آرژانتین با میانگین ۵۵ بازپس‌گیری توپ در هر مسابقه، بهترین عملکرد را داشت و در شاخص PPDA نیز با عدد ۷.۴ دوم شد؛ در حالی که میانگین کل مسابقات ۸.۸ بود.

در بخش هجومی، آن‌ها از نظر گل‌های مورد انتظار (xG) با میانگین ۱.۴ در هر بازی، دوم بودند؛ در حالی که میانگین مسابقات ۱.۱ بود.

همچنین آرژانتین در دوئل‌های هوایی در مناطق هجومی با موفقیت ۵۹ درصدی دوم شد، از نظر میانگین مالکیت توپ با ۵۳ درصد در رتبه دوم قرار گرفت و در مالکیت توپ زمانی که نتیجه مساوی بود، با ۵۴ درصد بهترین تیم مسابقات بود.

۱۹۸۶

نمایش دیگو

آرژانتین صعود به جام جهانی ۱۹۸۶ را تا آخرین لحظه قطعی نکرد و تنها در روز پایانی مرحله انتخابی کونمبول توانست حضور خود در مکزیک را تضمین کند.

اما پس از رسیدن به مسابقات، تیم کارلوس بیلاردو بدون رقیب ظاهر شد و با تبدیل شدن به نخستین تیم آرژانتینی که در یک جام جهانی شکست‌نخورده باقی می‌ماند (۵ پیروزی و یک تساوی)، جام ژول ریمه را بالای سر برد.

در واقع، تیم بیلاردو در تمام طول مسابقات تنها ۲۷ دقیقه عقب افتاد؛ آن هم مقابل ایتالیا در مرحله گروهی.

فارغ از هر زاویه‌ای که به آن نگاه کنیم، جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک با نمایش تاریخی دیگو مارادونا به یاد آورده خواهد شد؛ بازیکنی که پس از دو سال حضور در بارسلونا، حالا به‌طور کامل در ناپولی به یک ستاره تبدیل شده بود.

البته دیگو تنها نبود و بازیکنان مهم دیگری نیز در کنار او حضور داشتند؛ از جمله خورخه والدانو که یک پاس گل و چهار گل از مجموع ۱.۶ گل مورد انتظار (xG) ثبت کرد، خورخه بورروچاگا با دو گل و دو پاس گل و خوزه لوئیس براون که با میانگین ۸.۴ دفع توپ در هر مسابقه، بهترین آمار این رقابت‌ها را در میان بازیکنانی داشت که حداقل چهار بازی انجام داده بودند.

با وجود این، نمی‌توان تأثیر مارادونا بر قهرمانی آرژانتین در جام جهانی ۱۹۸۶ را بیش از حد بزرگ جلوه داد؛ از ۱۴ گل آرژانتین در این مسابقات، او در به ثمر رسیدن ۱۰ گل نقش مستقیم داشت؛ چه با گلزنی و چه با پاس گل.

علاوه بر این، مارادونا در جام جهانی ۱۹۸۶ در چندین شاخص آماری در صدر قرار گرفت؛ او بیشترین موقعیت گل‌سازی را ایجاد کرد (۲۷)، بیشترین شوت را زد (۲۶)، بیشترین دریبل موفق را ثبت کرد (۵۳؛ در حالی که نفر دوم، ایوان یارمچوک از اتحاد جماهیر شوروی، تنها ۱۶ دریبل موفق داشت) و با پنج پاس گل نیز بهترین پاسور مسابقات بود.

نکته شگفت‌انگیز این است که او تمام این عملکرد را در شرایطی ارائه داد که بیش از هر بازیکن دیگری در تاریخ جام جهانی روی او خطا شده است.

مارادونا در هفت مسابقه این تورنمنت ۵۳ بار با خطا متوقف شد؛ یعنی به‌طور میانگین ۷.۶ بار در هر بازی.

اگر تمام خطاهایی را که مارادونا در دوران حضورش در جام‌های جهانی متحمل شد جمع کنیم، به عدد ۱۵۲ خطا در ۲۱ مسابقه می‌رسیم؛ میانگین بیش از هفت خطا در هر بازی.

۱۹۹۰

زیر آسمان یک تابستان ایتالیایی

آرژانتین برای دفاع از عنوان قهرمانی جهان به ایتالیا رفت، اما شرایط از همان ابتدا برای این تیم دشوار شد.

شکست یک بر صفر مقابل کامرون در نخستین مسابقه، همه را شوکه کرد. این شکست تنها حاصل یک اتفاق یا بدشانسی نبود؛ کامرون ۱۵ شوت به سمت دروازه داشت، در حالی که آرژانتین تنها شش شوت زد و از نظر گل مورد انتظار (xG) نیز برتری داشت (۰.۸ در مقابل ۰.۳).

آرژانتین پس از آن با پیروزی ۲ بر صفر مقابل اتحاد جماهیر شوروی به روند خوبش بازگشت و در نهایت با تساوی ۱-۱ برابر رومانی، به‌عنوان بهترین تیم سوم راهی مرحله بعد شد.

در مرحله یک‌هشتم نهایی، آن‌ها با گل کلودیو کانیگیا و پاس گل مارادونا، برزیل را شکست دادند؛ مسابقه‌ای که در آن برزیل تیم برتر بود و از نظر تعداد شوت (۱۳ به ۶) و مالکیت توپ (۶۱ درصد در برابر ۳۹ درصد) عملکرد بهتری داشت.

در مرحله یک‌چهارم نهایی، سرخیو گویکوچه‌آ، دروازه‌بان ذخیره آرژانتین، به ستاره مسابقه تبدیل شد. او پس از مصدومیت نری پومپیدو مقابل اتحاد جماهیر شوروی جایگزین شد و در ضربات پنالتی مقابل یوگسلاوی با مهار دو ضربه، قهرمان تیمش شد.

شب جادویی واقعی مقابل ایتالیا در نیمه‌نهایی رقم خورد.

هواداران ایتالیایی (تیفوسی‌ها) هنگام پخش سرود ملی آرژانتین سوت می‌زدند و آتزوری با گل توتو شیلاچی، بهترین گلزن آن تورنمنت با شش گل، پیش افتاد.

با توجه به اینکه والتر زنگا، دروازه‌بان ایتالیا، رکورد بیشترین دقایق بدون دریافت گل در جام جهانی را در اختیار داشت، به نظر می‌رسید کار آلبی‌سلسته بسیار دشوار باشد.

اما ارسال خولیو اولارتیکوئچا و ضربه سر کانیگیا، بازی را به تساوی کشاند؛ این گل به رکورد ۵۱۷ دقیقه‌ای گل نخوردن زنگا پایان داد و مسابقه را به ضربات پنالتی کشاند.

بار دیگر گویکوچه‌آ کنترل شرایط را در دست گرفت و با مهار دو ضربه آخر پنالتی ایتالیا، آرژانتین را به فینال رساند.

آرژانتین و آلمان غربی قرار بود برای دومین دوره متوالی در فینال جام جهانی مقابل یکدیگر قرار بگیرند.

فینال جام جهانی ۱۹۹۰

آلمان ۱-۰ آرژانتین

فینال میان آلمان و آرژانتین اغلب به‌عنوان یکی از کم‌کیفیت‌ترین و محتاطانه‌ترین فینال‌های تاریخ جام جهانی شناخته می‌شود.

با تیمی که به دلیل مصدومیت‌ها و محرومیت‌ها به‌شدت آسیب دیده بود، آرژانتین مقابل آلمان رویکردی کاملاً دفاعی در پیش گرفت و هدفش کشاندن مسابقه به ضربات پنالتی بود.

آن‌ها تنها یک شوت در کل مسابقه داشتند، در حالی که آلمان ۲۳ بار اقدام به شوت‌زنی کرد.

تنها گل بازی در دقیقه ۸۵ به ثمر رسید؛ زمانی که ادگاردو کودسال، داور مکزیکی مسابقه، پس از خطای روبرتو سنسینی روی رودی فولر، یک ضربه پنالتی به سود آلمان اعلام کرد.

آرژانتین این بار مجبور شد با مدال نایب‌قهرمانی کنار بیاید.

با این حال، رسیدن آرژانتین به فینال خود یک موفقیت بزرگ محسوب می‌شد. آن‌ها در هفت مسابقه تنها ۸۵ دقیقه از بازی‌ها را پیش بودند، در مجموع ۷۲ شوت فقط ۳.۰ گل مورد انتظار (xG) ثبت کردند (میانگین ۱۰.۳ شوت در هر مسابقه؛ پنجمین میانگین ضعیف مسابقات) و تنها پنج گل در هفت بازی به ثمر رساندند.

۲۰۱۴

عبور از روبیکون

«ما باید از روبیکون عبور کنیم.»

این پیام الخاندرو سابه‌یا، سرمربی آرژانتین، پیش از دیدار یک‌چهارم نهایی مقابل بلژیک برای بازیکنانش بود.

آرژانتین از زمان جام جهانی ۱۹۹۰ ایتالیا نتوانسته بود از این مرحله عبور کند.

در مرحله گروهی، لیونل مسی با چهار گل بهترین گلزن تیمش بود؛ از جمله گلی که با ضربه‌ای از موقعیتی با تنها ۰.۰۳ گل مورد انتظار (xG) مقابل ایران به ثمر رساند و به تیمش کمک کرد صدرنشین گروه F شود.

در مرحله یک‌هشتم نهایی، آرژانتین مقابل سوئیس مجبور شد به وقت اضافه برود، اما مسی تنها پاس گل خود در آن تورنمنت را ثبت کرد. حرکت انفجاری او از مرکز دفاع سوئیس، فضا را برای آنخل دی‌ماریا در سمت راست باز کرد تا ضربه نهایی را وارد دروازه کند.

تیم سابه‌یا سپس با شکست دادن بلژیک، از روبیکون عبور کرد؛ آن‌ها با گل زودهنگام گونزالو هیگواین و ثبت سومین کلین‌شیت در پنج مسابقه، راهی مرحله بعد شدند. بلژیک در طول ۹۰ دقیقه فرصت‌های بسیار کمی داشت و تنها ۰.۴ گل مورد انتظار (xG) از ۱۰ شوت خود ثبت کرد.

دیدار نیمه‌نهایی مقابل هلند مسابقه‌ای محتاطانه و بسته بود که در پایان ۹۰ دقیقه بدون گل تمام شد و کار به ضربات پنالتی کشید.

خاویر ماسکرانو پیش از ضربات پنالتی جمله‌ای پیشگویانه به دروازه‌بان تیمش، سرخیو رومرو، گفت:

«امروز قهرمان می‌شوی.»

تیم آرژانتین در سال ۲۰۱۴ در دفاع بسیار مستحکم‌تر از حمله عمل می‌کرد؛ موضوعی که در آمارها نیز کاملاً مشخص است.

خاویر ماسکرانو با ۳۰ تکل، بیشترین تعداد تکل مسابقات را ثبت کرد. ازیکیل گارای با ۷۱ دفع توپ بهترین عملکرد را داشت و سرخیو رومرو نیز با جلوگیری از ۳.۱ گل، در جمع سه دروازه‌بان برتر تورنمنت از نظر گل‌های جلوگیری‌شده قرار گرفت.

مسیر آرژانتین تا فینال بدون شکست بود و آن‌ها حتی یک بار هم در هیچ مسابقه‌ای عقب نیفتادند.

حریف آرژانتین در فینال، دشمنی آشنا بود: آلمان؛ همان تیمی که در دو فینال قبلی مقابل آن قرار گرفته بودند.

اما این بار شرایط سخت‌تر از همیشه به نظر می‌رسید؛ زیرا آلمان با پیروزی تاریخی ۷ بر ۱ مقابل میزبان مسابقات، برزیل، در نیمه‌نهایی وارد فینال شده بود.

فینال جام جهانی ۲۰۱۴

آلمان ۱-۰ آرژانتین

مسابقه متعادل بود و هر دو تیم فرصت‌هایی داشتند؛ هر کدام ۱۰ شوت ثبت کردند، اگرچه آرژانتین کمی خطرناک‌تر ظاهر شد (۱.۴ در برابر ۱.۲ گل مورد انتظار).

این تیم سه فرصت بزرگ داشت که هواداران آرژانتین هرگز فراموش نخواهند کرد:

• ضربه هیگواین پس از اشتباه خط دفاعی آلمان در نیمه نخست (۰.۲۶ xG)
• شوت لیونل مسی در نیمه دوم (۰.۳۳ xG)
• تلاش رودریگو پالاسیو برای عبور دادن توپ از روی مانوئل نویر در وقت‌های اضافه (۰.۴۰ xG) که باید وارد دروازه می‌شد.

اما در نهایت، ماریو گوتزه با تنها گل مسابقه در نیمه دوم وقت‌های اضافه، سرنوشت فینال را رقم زد.

مسی مجبور شد به‌عنوان جایزه‌ای تسلی‌بخش، توپ طلای جام جهانی را دریافت کند.

او در پنج گل از هشت گل آرژانتین نقش مستقیم داشت؛ چهار گل زد و یک پاس گل داد. همچنین در پایان مسابقات، در صدر جدول دریبل موفق (۴۶) و موقعیت ایجادشده (۲۳) قرار گرفت.

۲۰۲۲

تاج‌گذاری مسی

پس از دهه‌ها ناکامی و شکست‌های تلخ، آرژانتین سرانجام در قطر ۲۰۲۲ به قله فوتبال جهان رسید و سومین قهرمانی خود در جام جهانی را در یکی از بزرگ‌ترین فینال‌های تاریخ این رقابت‌ها کسب کرد.

تیم لیونل اسکالونی پس از گل پنالتی مسی و گل فوق‌العاده آنخل دی‌ماریا، در ۳۶ دقیقه نخست مسابقه با نتیجه ۲ بر صفر پیش افتاده بود و به نظر می‌رسید مسیر قهرمانی کاملاً هموار است.

اما فرانسه که نزدیک به ۸۰ دقیقه حتی یک شوت در چارچوب هم ثبت نکرده بود، ناگهان منفجر شد.

کیلیان امباپه در فاصله تنها ۹۷ ثانیه دو گل به ثمر رساند تا بازی به وقت‌های اضافه کشیده شود.

مسی در دقیقه ۱۰۸ بار دیگر آرژانتین را پیش انداخت؛ زمانی که پس از دفع ضربه لائوتارو مارتینز توسط دروازه‌بان، توپ برگشتی را وارد دروازه کرد.

اما امباپه با زدن دومین ضربه پنالتی خود در وقت‌های اضافه، نخستین هت‌تریک در فینال جام جهانی از سال ۱۹۶۶ را رقم زد و بار دیگر بازی را مساوی کرد.

با این حال، درام مسابقه هنوز تمام نشده بود.

در لحظات پایانی، امیلیانو مارتینز یکی از بزرگ‌ترین واکنش‌های تاریخ جام جهانی را ثبت کرد و ضربه تک‌به‌تک راندال کولو موآنی را مهار کرد؛ ضربه‌ای که تقریباً می‌توانست جام قهرمانی را به فرانسه بدهد.

در نهایت، آرژانتین در ضربات پنالتی با نتیجه ۴ بر ۲ پیروز شد. مارتینز ضربات کینگزلی کومان و اورلین شوامنی را مهار کرد و گونزالو مونتیل ضربه نهایی را به گل تبدیل کرد تا پس از ۳۶ سال انتظار، آرژانتین بار دیگر قهرمان جهان شود و رویای بزرگ مسی برای فتح مهم‌ترین جام فوتبال جهان به حقیقت بپیوندد.