بررسی سبد هزینه خانوار نشان میدهد سفر در رقابت با مخارج ضروری، سهم کمتری از بودجه خانوادهها میگیرد. وقتی هزینه اقامت، غذا، رفتوآمد و تفریح به قیمت بلیط اضافه میشود، حتی یک سفر ساده هم برای بسیاری گران تمام میشود. اثر این فشار را میتوان در کوتاهترشدن سفرها، انتخاب اقامتهای کمهزینه و افزایش تعداد خانوادههایی […]
بررسی سبد هزینه خانوار نشان میدهد سفر در رقابت با مخارج ضروری، سهم کمتری از بودجه خانوادهها میگیرد. وقتی هزینه اقامت، غذا، رفتوآمد و تفریح به قیمت بلیط اضافه میشود، حتی یک سفر ساده هم برای بسیاری گران تمام میشود. اثر این فشار را میتوان در کوتاهترشدن سفرها، انتخاب اقامتهای کمهزینه و افزایش تعداد خانوادههایی دید که اصلا سفر نمیروند.
سهم رو به رشد خانوارهایی که اصلا سفر نمیروند
نتایج طرح آمارگیری از گردشگران ملی نشان میدهد در بهار ۱۴۰۴، حدود ۵۵ درصد خانوارهای کشور هیچ عضو مسافری نداشتهاند. این نسبت در بهار ۱۳۹۸ نزدیک به ۳۴ درصد بود؛ بنابراین در فاصله این دو دوره، سهم خانوارهای بدون سفر ۲۱ واحد درصد افزایش پیدا کرده است.
این آمار علت سفرنرفتن را مشخص نمیکند؛ محدودیت زمانی، شرایط کاری، بیماری و دلایل شخصی هم میتوانند مؤثر باشند. بااینحال، افزایش خانوارهای بدون سفر همزمان با رشد هزینههای زندگی، حملونقل و اقامت رخ داده و افت قدرت خرید را به یکی از توضیحهای اصلی تبدیل کرده است. برای بسیاری، دیگر بحث انتخاب هتل ارزانتر یا مقصد نزدیکتر نیست؛ بودجهای برای خود سفر باقی نمیماند.

سفرها پیش از حذف، کوتاهتر و ارزانتر شدند
آمارها نشان میدهند کاهش سفر فقط به معنای کمترشدن تعداد مسافران نیست؛ پیش از آنکه سفر کاملا کنار گذاشته شود، مدت آن کوتاهتر و نوع اقامت ارزانتر شده است.
بر اساس آمارها در بهار ۱۴۰۴، حدود ۵۳ درصد سفرهای داخلی بدون اقامت شبانه انجام شده است. در سفرهای دارای اقامت نیز ۶۷ درصد مسافران در خانه اقوام و آشنایان ماندهاند و سهم اقامتگاههای عمومی، مانند هتل و مهمانپذیر، تنها حدود ۶ درصد بوده است.
در عمل، سفر چندروزه جای خود را به رفتوبرگشت یکروزه داده و خانه اقوام برای بسیاری جای هتل را گرفته است. رستوران، تفریحات پولی و خرید سوغات هم معمولا از نخستین هزینههایی هستند که محدود میشوند. این انتخابها هنوز امکان سفر را برای بعضی خانوادهها حفظ کردهاند. ادامه افزایش قیمتها، همین گزینههای سادهتر را هم دشوار کرده است.
تورم چگونه بودجه سفر را از درآمد خانوار جلو انداخت؟
ریشه این عقبنشینی از بازار سفر را باید در سبد مخارج روزمره جستوجو کرد. درآمد خانوار در طول سال افزایش پیدا میکند، اما از سرعت رشد قیمتها جا میماند. هزینههای غیرقابلاجتناب مانند مسکن، خوراک، درمان و رفتوآمد بسیار زودتر از سفر، بودجه ماهانه را میبلعند و سهم خود را برمیدارند. بر اساس آمارهای رسمی، سهم مسکن از کل هزینه خانوار شهری در سال ۱۴۰۳ به مرز ۴۳.۷ درصد رسید.
وقتی نزدیک به نیمی از هزینه خانوار به مسکن اختصاص پیدا میکند، فضای کمتری برای مخارج اختیاری باقی میماند. سفر نیز معمولا از نخستین هزینههایی است که محدود یا حذف میشود. در چنین شرایطی، مسافرت از یک برنامه دورهای به هزینهای وابسته به پول باقیمانده ماه تبدیل میشود. بعضی خانوادهها سفر را کوتاهتر و ارزانتر میکنند و بعضی دیگر، بودجهی اضافی برای آن ندارند. در نتیجه، حتی یک سفر ساده هم برای گروه بیشتری از خانوادهها به کالایی لوکس نزدیک میشود.

کمشدن سفر فقط مسئله خانوار نیست
افت تقاضا برای مسافرت، مستقیما به کسبوکارهای مقصد منتقل میشود و زنجیره اقتصاد گردشگری را کوچک میکند. طبق آمار، شمار مسافران پروازهای داخلی در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰ درصد کاهش داشته است.
بازار سفر نمیتواند نسبت به کاهش تعداد مسافران بیتفاوت بماند. صندلی خالی هواپیما، اتاق رزرونشده و توری که مشتری کافی ندارد، فعالان این بازار را وادار میکند بیش از گذشته روی قیمت و شرایط پرداخت تمرکز کنند. به همین دلیل، تخفیفهای زمانی، بستههای اقتصادی و خرید اقساطی پررنگتر شدهاند.
همین فاصله میان هزینه سفر و نقدینگی خانوار، خرید اقساطی را پررنگتر کرده است. مسافری که از عهده پرداخت یکجای بلیط یا تور برنمیآید، ممکن است بتواند هزینه آن را طی چند ماه بپردازد. حالا در برخی پلتفرمها میتوان برای رزرو بلیط هواپیما از اعتبار خرید استفاده کرد یا هزینه تور را در چند مرحله پرداخت کرد. این امکان بهویژه در خرید خدمات پرهزینهتر سفرهای خارجی، مانند تور دبی یا تور ارمنستان، اهمیت پیدا میکند. پرداخت اقساطی هزینه سفر را کم نمیکند؛ فقط زمان پرداخت را عقب میاندازد و گاهی مبلغ نهایی را نیز بالاتر میبرد.
برخی امکانات دیگر مانند، مقایسه فروشندگان در جستجوگر سفرمارکت نیز اختلاف قیمتها را به مسافر نشان میدهد و پیدا کردن گزینه ارزانتر برای بلیط یا اقامتگاه را آسانتر میکند. البته این راهها برای همه کافی نیستند. حتی ارزانترین گزینه یا خرید اقساطی هم ممکن است برای بعضی خانوادهها دستنیافتنی باشد. این راهها بیشتر برای کسانی کارآمدند که درآمد لازم را دارند، اما پرداخت یکجای هزینه برایشان دشوار است. برای خانوادهای که اساسا بودجه سفر ندارد، قسطبندی یا پیدا کردن گزینه ارزانتر تفاوت زیادی ایجاد نمیکند.
در آخر
کوتاهتر و کمهزینهترشدن سفرها و افزایش تقاضا برای پرداخت اقساطی، از فشار روزافزون هزینهها بر بودجه خانوار حکایت دارد. سفر برای بخشی از خانوارها دیگر هزینهای عادی و دورهای نیست. تا زمانی که درآمد از مخارج زندگی عقب بماند، بازار میتواند شکل خرید را تغییر دهد، اما نمیتواند سفر را به جایگاه سابقش در زندگی خانوادهها بازگرداند.
این خبر از سایت منبع نقل شده و پایگاه خبری زیرنویس در قبال محتوای آن مسئولیتی ندارد. در صورت نیاز، در نظرات همین خبر گزارش دهید تا بررسی گردد.



































