ماجرای پاداش ۱۴۰ میلیاردی امیر قلعه‌نویی چیست؟

بعد از برگزاری جلسه هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال برای تصمیم‌گیری درباره ادامه همکاری یا پایان کار امیر قلعه‌نویی، سرمربی تیم ملی، که قراردادش در روزهای ابتدایی مردادماه به پایان رسیده بود، صحبت‌های اعضای هیئت‌رئیسه واکنش‌های زیادی به همراه داشت. اظهاراتی که در برخی موارد با یکدیگر متناقض بودند و حتی برای بخشی از اهالی فوتبال ناامیدکننده به نظر می‌رسید.

به‌عنوان نمونه، فریده شجاعی با وجود حذف تیم ملی ایران در مرحله گروهی جام جهانی ۴۸ تیمی، آن هم در شرایطی که ایران در گروهی نسبتاً آسان قرار داشت، همچنان از عملکرد امیر قلعه‌نویی دفاع کرد و عملکرد او را مثبت دانست. در همین حال، طهمورث حیدری، رئیس هیئت فوتبال استان چهارمحال و بختیاری، در واکنش به موضوع پاداش ۱۴۰ میلیارد تومانی برای قلعه‌نویی که با واکنش‌های گسترده جامعه فوتبال و افکار عمومی روبه‌رو شده است، اظهار کرد:

پاداش ۱۴۰ میلیاردی هم نسبت به گذشته و پاداش‌هایی که به مربیان خارجی می‌دادیم واقعا ناچیز است.

این صحبت حیدری از چند زاویه قابل بررسی است، چراکه مقایسه‌ای که او انجام داده، ابهام‌های زیادی دارد.

پاداش قلعه‌نویی در مقایسه با کدام مربی خارجی؟

حیدری مدعی شده که پاداش امیر قلعه‌نویی در مقایسه با مربیان خارجی سابق رقم بزرگی نیست، اما مشخص نکرده منظورش دقیقاً کدام مربی خارجی است. اگر جام جهانی ۲۰۲۶ را کنار بگذاریم، در سه دوره قبلی جام جهانی، تنها سه بار به مربیان خارجی‌ که توانستند تیم ملی ایران را به این رقابت‌ها برسانند، پاداش مشخص پرداخت شده؛ دو مرتبه به کارلوس کی‌روش برای صعود به جام‌های جهانی ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ و یک مرتبه هم به دراگان اسکوچیچ برای رساندن ایران به جام جهانی ۲۰۲۲.

حیدری در عمل تنها می‌تواند درباره دوره صعود تیم ملی به جام جهانی ۲۰۲۲ صحبت کند، چراکه در دوره‌های قبل حضور و نقشی در مدیریت فدراسیون فوتبال نداشته است. بنابراین استفاده از عبارت «پاداش‌هایی که می‌دادیم» از نظر زمانی و مدیریتی دقیق نیست. حیدری در سال ۱۳۹۹، در انتخاباتی که با پیروزی شهاب‌الدین عزیزی خادم به پایان رسید، وارد هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال شد. همان دوره‌ای که هیئت‌رئیسه در اقدامی جنجالی و غیرقانونی، عزیزی خادم را از ریاست فدراسیون کنار گذاشت و اکنون حیدری تنها فرد باقی‌مانده از آن جمع محسوب می‌شود.

در زمان حضور او در هیئت‌رئیسه، با تصویب این مجموعه و پیگیری عزیزی خادم، مبلغ ۱۰ هزار دلار به دراگان اسکوچیچ بابت صعود تیم ملی به جام جهانی ۲۰۲۲ پرداخت شد. این پاداش را پس از آن دادند که تیم ملی سریع‌ترین صعود تاریخ فوتبال ایران به جام جهانی را در دوره‌ای که آسیا چهار سهمیه مستقیم داشت، رقم زد. نکته دیگر اینکه قرارداد اسکوچیچ تنها ۲۰۰ هزار یورو بود و همین موضوع باعث شد صعود تیم ملی به جام جهانی ۲۰۲۲ به‌عنوان یکی از کم‌هزینه‌ترین صعودهای تاریخ فوتبال ایران شناخته شود.

با توجه به این موارد، مشخص نیست حیدری بر چه اساسی پاداش قلعه‌نویی را با مربیان خارجی مقایسه کرده است. اتفاقاً منطقی‌تر بود که او این مقایسه را با دوره‌ای انجام دهد که خودش در مدیریت فدراسیون حضور داشت، یعنی دوران همکاری با اسکوچیچ. مقایسه با کارلوس کی‌روش نیز شرایط متفاوتی دارد. همکاری کی‌روش با فدراسیون فوتبال از نظر مدت قرارداد، سابقه، اعتبار بین‌المللی و شرایط مدیریتی با سایر مربیان تفاوت زیادی داشت. حالا بسیاری معتقدند حمایت‌های گسترده و امتیازهایی که در سال‌های حضور او در اختیارش قرار گرفت، تصمیم درستی نبوده است.

نگاهی به شرایط استان خودتان داشته باشید

اگر حیدری از منطقه‌ای آمده بود که از نظر امکانات، رفاه اجتماعی و زیرساخت‌های ورزشی شرایطی بسیار بهتر از دیگر استان‌های کشور داشت، شاید می‌شد گفت این نگاه ناشی از فاصله گرفتن از واقعیت‌های اقتصادی جامعه است. اما ۱۴۰ میلیارد تومان نه‌تنها رقم کمی نیست، بلکه برای استانی که همچنان با کمبود امکانات ورزشی و زیرساخت‌های فوتبالی مواجه است، مبلغ قابل توجهی محسوب می‌شود. حیدری شاید فراموش کرده است که در دوران حضورش در هیئت‌رئیسه، در جلسه هیئت‌های استانی با مدیریت فدراسیون در اصفهان، با پیگیری او تصمیم گرفتند که بخش عمده درآمد حاصل از صعود تیم ملی به جام جهانی ۲۰۲۲ به جای هزینه شدن برای پاداش‌های سنگین بازیکنان و مربیان، با اولویت به استان‌های کم‌برخورداری مانند سیستان و بلوچستان و چهارمحال و بختیاری اختصاص پیدا کند.

شاید خاطرش نیست که در آن زمان چقدر از رسیدن منابع مالی جدید به استان خود خوشحال شد و امیدوار بود این بودجه صرف توسعه فوتبال پایه و زیرساخت‌های ورزشی شود. همچنین شاید فراموش کرده که بسیاری از مدیران هیئت‌های فوتبال در مناطق محروم از این طرح استقبال کردند، مناطقی که برخی مسئولانشان گفته بودند حتی تعدادی از بازیکنان جوان آنجا برای تمرین و مسابقه یک جفت کفش مناسب ندارند. اگر این مسائل در ذهن حیدری باقی مانده بود، شاید امروز نمی‌گفت ۱۴۰ میلیارد تومان از منابع فوتبال باید با عنوان «پاداش ناچیز» به یک مربی‌ پرداخت شود که تیمش از مسابقات حذف شده است، آن هم کسی که پس از دریافت چنین پاداشی، آن را نوعی «ایثار» توصیف کرده بود.

چیزی که برای شما ناچیز است، برای بسیاری یک آرزوست

بحث فقط به فوتبال و مناطق محروم ختم نمی‌شود. شاید سوال اصلی این باشد که چگونه ممکن است فردی در شرایط اقتصادی امروز کشور زندگی کند، فشارهای مالی مردم را ببیند و سپس مقابل دوربین‌ها اعلام کند مبلغ ۱۴۰ میلیارد تومان رقم ناچیزی است؟ اگر چنین مبلغی ناچیز محسوب می‌شود، پس درآمدهای معمول مردم که با حقوق‌های ۲۰ یا ۳۰ میلیون تومانی حتی تا پایان ماه هم دوام نمی‌آورد، چه نامی دارد؟

حتی اگر گفته شود فوتبال صنعتی با گردش مالی بالا است، باز هم نمی‌توان انتظار داشت جامعه چنین ارقامی را بدون واکنش بپذیرد. طبیعی است که مردم این مبالغ را با درآمدهای روزمره خود مقایسه کنند، درآمدهایی که بسیاری از افراد باید سال‌ها کار کرده و حتی تمام آن را کنار بگذارند تا شاید به بخشی از این رقم برسند. وقتی یک فرد متوجه می‌شود مبلغی که برای یک تصمیم فوتبالی هزینه شده، چیزی است که شاید هیچ‌گاه در طول زندگی خودش یا حتی نسل‌های بعدی خانواده‌اش به دست نیاید، طبیعی است که از خود بپرسد با بخش کوچکی از این پول چه مشکلاتی در زندگی مردم می‌توانست حل شود.

مسئله فقط قلعه‌نویی نیست

در روزهای اخیر، بحث اصلی فوتبال ایران به ادامه همکاری یا قطع همکاری با امیر قلعه‌نویی محدود شده، اما این نگاه، یک دوگانه ساده‌‌سازی شده و ناقص است. از شرایط فدراسیون فوتبال در ماه‌های اخیر و صحبت‌های برخی مدیران آن می‌توان اینطور برداشت کرد که اگر قرار باشد تغییری رخ دهد، موضوع تنها به سرمربی تیم ملی محدود نمی‌شود و باید کل ساختار مدیریتی مورد بررسی قرار گیرد.

مشکل فقط شخص امیر قلعه‌نویی نیست، مسئله سیستمی است که از یک سو برای یک سرمربی که تیمش نتوانسته نتیجه مطلوب بگیرد، پاداش ۱۴۰ میلیاردی تعیین می‌کند و از سوی دیگر، یکی از مدیرانش این مبلغ را ناچیز می‌داند و فرد دیگری همچنان بر موفق بودن او تأکید دارد. در این میان، رئیس فدراسیون فوتبال نیز تلاش می‌کند با قرار گرفتن در سایه حواشی مربوط به قلعه‌نویی، کمتر مورد انتقاد قرار بگیرد؛ در حالی که ممکن است در نهایت برخی افراد، از جمله سرمربی تیم ملی، تبدیل به قربانی تصمیمات مدیریتی شوند تا ساختار اصلی از فشار انتقادات دور بماند.ی خط ونیم مت ابنیوس