بقایی: به هیچ عنوان قرار نیست وضعیت تنگه هرمز به شرایط قبل از ۹ اسفند برگردد

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه شامگاه یکشنبه ۱۱ مرداد در گفت‌وگو با شبکه خبر با اشاره به اینکه الگوی تکراری تهدید و ارعاب و تندگویی مقام‌های آمریکایی، امر جدیدی نیست، گفت: ما با فراتر از تهدید مواجه شدیم، آمریکا دو نوبت و به نوعی سه نوبت مرتکب تجاوز نظامی پرشدت علیه ایران شده‌ است.

بقائی با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران بر اساس منافع و مصالح کشور عمل می‌کند، گفت: ایران به هیچ عنوان تحت تأثیر تندگویی دیگران قرار نمی‌گیرد و منافع و مصالح کشور قرار نیست تحت تأثیر تهدید مقام‌های آمریکایی قرار گیرد. بنابراین این لفاظی‌هایی که در سطح رسانه‌ها صورت می‌گیرد که به خاطر صحبت فلان فرد یا فلان واسطه تصمیم را تغییر دادیم، در چارچوب همان الگویی است که عرض کردم و بارها تکرار شده‌ و مهم این است که قدرت و اقتدار جمهوری اسلامی ایران به نحوی است که طرف‌های مقابل می‌دانند اگر مرتکب ماجراجویی بشوند حتماً پاسخ مقتضی را از ما دریافت می‌کنند.

مذاکرات با عمان از مدت‌ها پیش در جریان بود/ مذاکرات دوجانبه به هیچ طرف دیگری مربوط نمی‌شود

بقائی در پاسخ به سوالی در خصوص مذاکرات جاری با عمان در مورد تنگه هرمز توضیح داد:تفاهم در مورد یک مسیر ایمن دریایی مدت‌هاست که وجود داشته است. ما با عمان، دقیقاً از همان فردای یادداشت تفاهم آتش‌بس در ۱۹ فروردین، گفت‌وگوها را شروع کردیم. خاطرتان هست که چند نوبت رفت‌وآمد شد؛ اولین سفر آقای دکتر عراقچی بعد از جنگ به عمان بود و در آن سفر، هم با شخص سلطان و هم با وزیر امور خارجه درباره موضوع تنگه هرمز صحبت شد. بنابراین این موضوع، امر جدیدی نیست.

وی تاکید کرد: الان ما به عنوان دولت ساحلی ملزم هستیم که برای تردد ایمن کشتی‌ها از تنگه هرمز با یکدیگر همکاری کرده و به یک سازوکار مشخص برسیم. هدف از این گفت‌وگوها که—همان‌طور که عرض کردم—از ایام تفاهم آتش‌بس و سپس توافق خاتمه جنگ (یعنی از ۲۸ خرداد ماه) شروع شد، این بود که در مورد مسیری که مورد تفاهم دو طرف باشد و منافع ما را تأمین کند، به توافق برسیم.

بقائی گفت: به هیچ عنوان قرار نیست وضعیت تنگه هرمز به شرایط قبل از ۹ اسفند برگردد. ما تجربه بسیار سختی را در این چند ماه داشتیم؛ بنابراین باید اطمینان حاصل کنیم که هرمز مورد سوءاستفاده طرف‌های متجاوز علیه ما قرار نمی‌گیرد. لازمه این امر نیز اتخاذ سازوکاری است که در آن حقوق حاکمیتی ایران به طور کامل رعایت شود. گفت‌وگوهای ما با عمان، گفت‌وگوهایی دوجانبه است و به هیچ‌کس دیگری مربوط نمی‌شود.

بسته شدن تنگه هرمز به دلیل پیمان‌شکنی آمریکا بود

سخنگوی وزارت خارجه توضیح داد: مسیری که مورد تأیید بین‌المللی و سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) بود، از سال ۱۹۶۸ تا قبل از شروع جنگ، مسیری بود که تماماً از آب‌های سرزمینی عمان می‌گذشت. ما در سال ۱۹۶۷ الحاق نشده بودیم، اما در سال ۱۹۷۴ به نوعی مورد تأیید مجدد قرار گرفت و بعدها در سال‌های ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ نیز همان مسیر تجدید شد.

وی گفت: اتفاقی که افتاد این بود که ما در بند پنجم یادداشت تفاهم خاتمه جنگ تعهد کردیم و طرف مقابل هم پذیرفت که مدیریت تنگه هرمز توسط ایران، با مشورت عمان و گفتگو با کشورهای منطقه انجام شود. ما کار خود را انجام دادیم؛ در آن ۲۲ یا ۲۳ روزی که تفاهم در حال اجرا بود، مسیر شمالی کاملاً امن بود و کشتی‌ها عبور می‌کردند. اما متأسفانه آمریکا حتی اجازه نداد مهلت ۳۰ روزه‌ای که در بند پنجم یادداشت برای بازگرداندن ترافیک دریایی به شرایط قبل از جنگ پیش‌بینی شده بود منقضی شود و قبل از انقضای این مدت ۳۰ روزه، مرتکب جنایت تجاوز علیه ایران شد.

بقائی خاطرنشان کرد: در واقع آمریکایی‌ها با این اقدام، در اجرای بند پنجم یادداشت تفاهم اخلال ایجاد کردند و مانع از آن شدند که مسیر امنی که ایران ایجاد کرده بود، به صورت عادی کار خود را انجام دهد. آن‌ها متأسفانه با همدستی برخی از کشورهای منطقه، مسیر جنوبی را تحمیل کردند؛ در حالی که آن مسیر هم ناامن بود و هم مخل امنیت و منافع ملی ایران محسوب می‌شد و ما به هیچ عنوان آن را نمی‌پذیرفتیم.

وی در ادامه افزود: الان قرار است ما در مورد مسیری که هر دو طرف بر سر آن تفاهم کنند، نه مسیر شمالی و نه مسیر جنوبی، بلکه مسیری که تعیین‌کننده حقوق حاکمیتی هر دو طرف بوده و منافع و امنیت ملی ما را تأمین کند، در قالب یک طرح تفکیک تردد (TSS) جدید تفاهم کنیم. مذاکراتی که تا الان داشته‌ایم رو به جلو بوده و طرف عمانی هم همکاری خوبی داشته است.  اما این نکته را هم باید عرض کنم که تفاهم ایران و عمان برای مسیر جدید، ربطی به بازگشایی یا مسدود ماندن تنگه هرمز ندارد؛ این تفاهم شرط لازم هست اما شرط کافی نیست. بسته شدن تنگه هرمز به خاطر عمان نبود، بلکه به دلیل پیمان‌شکنی آمریکا، محاصره دریایی ایران و مجموعه اقدامات ایذایی بود که آمریکا در این مدت علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کرد. لذا باز شدن تنگه هرمز، معادله‌ای کاملاً متفاوت است.

نقشه جدید تردد در تنگه هرمز در دستگاه‌های ذی‌ربط در ایران تهیه شده‌است

سخنگوی وزارت امور خارجه در توضیح مذاکرات با طرف عمانی گفت: نقشه‌هایی که در دستگاه‌های ذی‌ربط، تهیه شده بود، با طرف عمانی به اشتراک گذاشته شده است. این موضوع طبیعتاً، یک کار فنی است که با همکاری خوب نهادهای تخصصی و ذی‌صلاح انجام شده است. بنابراین، یک کار جمعی و مشترک بوده که وزارت امور خارجه، البته، مسئولیت مذاکرات آن را بر عهده داشت.

بقائی در پاسخ به این پرسش که آیا تغییر خاصی در روند مذاکرات ما با طرف عمانی ایجاد شده است و آیا این موضع‌گیری اخیر ترامپ ارتباطی با مذاکرات داشته یا خیر؟؛ گفت: مذاکرات ما با عمان، در این مرحله، هفت، هشت روز است که در جریان است و همان‌طور که پیش‌تر نیز عرض کردم، به نوعی حدود دو ماه است که این مذاکرات در حال انجام بوده است. در این مقطع هفت، هشت‌روزه نیز مذاکرات به‌صورت روان در حال انجام بوده است.

وی خاطرنشان کرد: یک نکته را در نظر داشته باشید؛ هر وقت آمریکا مداخله یا تهدید کرده، اتفاقاً باعث اخلال در روند مذاکرات شده است. حالا ممکن است شما بفرمایید که این اخلال و این تهدیدها ناشی از فشارهای رژیم صهیونیستی یا بازیگران دیگری بوده است. فارغ از دلیل آن، مداخله و تهدید آمریکا هیچ‌وقت نقش تسهیل‌کننده در این مذاکرات نداشته است؛ به این دلیل روشن که جمهوری اسلامی ایران نسبت به همه این تهدیدها، ارعاب‌ها و فشارها آب‌دیده شده است. ما بر منافع ملی متمرکز هستیم و قطعاً قرار نیست منافع ملی و امنیت ملی ایران را وجه‌المصالحه لفاظی‌ها و تندگویی‌های دیگران قرار دهیم.

تهدید و فشار باعث نمی‌شود ایران از مواضع اصولی خود عدول کند / به حرف‌های مقام‌های آمریکایی اهمیت ندهید

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که آیا ایران اساساً درخواستی، به‌صورت صریح یا ضمنی، باواسطه یا بی‌واسطه، برای تعویق یا لغو حمله داشته است یا خیر؟ گفت: من گاهی اوقات تعجب می‌کنم که شما این‌قدر به سخنان مقامات آمریکا اهمیت می‌دهید، در حالی که بارها بی‌اساس بودن آنها برای همه ما اثبات شده است. فقط نگاه کنید به تعداد توییت‌هایی که مقامات آمریکایی در طول ۲۴ ساعت منتشر می‌کنند. همین امروز، مثلاً، رئیس‌جمهور آمریکا در یک توییت، ونزوئلا را به‌عنوان ایالت پنجاه‌ویکم آمریکا اعلام کرد. بنابراین اینکه آنها از فضای مجازی به‌عنوان بخشی از جنگ، نه فقط جنگ روانی، بلکه به‌عنوان بخشی از جنگ گرم علیه ما استفاده می‌کنند، تردیدی نیست.

اسماعیل بقائی با بیان اینکه شما تجربه این چند ماه را دارید و می‌دانید که این لفاظی‌ها و تهدیدها بارها علیه جمهوری اسلامی ایران انجام شده است؛ افزود: البته، من نمی‌گویم فقط در حد تهدید بوده است؛ بله، در موارد متعدد مرتکب جنایات بسیار شنیع علیه ایرانیان شده‌اند. همین چند روز قبل، استفاده از بمب‌های ۲ هزار و ۵۰۰ پوندی برای حمله به مراکز مسکونی و منازل عادی مردم در قشم، یک نمونه آشکار از این اقدامات است. اما اینکه تصور کنیم این تهدیدها و فشارهای رسانه‌ای باعث می‌شود جمهوری اسلامی ایران از مواضع اصولی خود عدول کند، قطعاً تجربه نشان داده است که چنین نبوده است و ما کار خود را آنگونه که مصالح اقتضا می کند پیش خواهیم برد.

در ماه‌های اخیر دیپلمات‌های ایران فعال‌ترین دوره سال‌های اخیر خود را پشت سر گذاشته‌اند

بقائی در ادامه با تاکید بر اینکه دیپلماسی در این پنج ماه در اوج خود قرار داشته است، خاطرنشان کرد: همان‌طور که مدافعان میهن و رزمندگان ما پای لانچرها مدام در حال رصد دشمن و دفاع از کشور بودند، با قاطعیت عرض می‌کنم دیپلمات‌های ایران نیز فعال‌ترین برهه کاری خود را در این سال‌های اخیر در همین پنج‌شش ماه گذشته داشته‌اند.   ما باید از دیپلماسی هم برای انذار، هم برای هشدار و هم برای تبیین استفاده کنیم. در طول این ۲۴ ساعت، تماس‌های متعددی گرفته شد که بخشی از آن‌ها از سوی طرف‌های مقابل بود؛ یعنی کشورهایی مانند بلغارستان، انگلستان و اوکراین. علت این تماس‌ها این بود که خبرهایی مبنی بر قرار دادن پایگاه‌هایشان در اختیار آمریکا منتشر شد و ما هشدارهای لازم را دادیم. آن‌ها تماس گرفتند تا تأکید کنند نقشی در جنگ علیه ایران نخواهند داشت.

سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: از سوی دیگر، وظیفه ماست که نسبت به پیامدهای هرگونه تجاوز مجدد یا ماجراجویی آمریکا هشدار دهیم. منطقه حق دارد و موظف است که از امنیت و ثبات خود دفاع کند. ما نیز به نوبه خود باید انذارها و هشدارهای لازم را هم به دوستانمان در منطقه و هم به همسایگانمان بدهیم تا همه بدانند که هرگونه جنایت و تجاوز نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران—به‌ویژه علیه زیرساخت‌ها—حتماً تبعاتی خواهد داشت که دامنگیر همگان می‌شود.

کشوری که در تجاوز مشارکت کند در ردیف طرف متجاوز قرار می‌گیرد

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این سوال که آیا ایران نسبت به مشارکت کشورهای همسایه در تجاوز علیه ایران هشدار داده‌ است، تصریح کرد: ما حتماً تهدید می‌کنیم؛ حتماً به پشتوانه توانمندی نظامی‌مان هر جا که لازم باشد تهدید می‌کنیم. تهدید به این معنا که نسبت به تبعات هرگونه حمایت و همدستی با رژیم آمریکا در تعرض به ایران انذار می‌دهیم؛ در عمل هم این موضوع را نشان داده‌ایم.

اسماعیل بقائی در پایان گفت: دفاع از منافع ملی، به‌ویژه در برابر طرف‌هایی که یا مستقیماً مرتکب تجاوز علیه یک کشور می‌شوند و یا با متجاوز همدستی می‌کنند، هم حق و هم مسئولیت هر دولتی است. این اصل، بخشی از حقوق بین‌الملل است. قطعنامه تعریف تجاوز سازمان ملل متحد به‌روشنی مشخص کرده است که قرار دادن پایگاه، امکانات نظامی یا لجستیک در اختیار طرف‌های متجاوز، آن کشور را نیز در ردیف طرف متجاوز قرار می‌دهد؛ در چنین شرایطی، کشوری که مورد حمله قرار گرفته است، برای دفاع از امنیت و منافع ملی خود به حق ذاتی دفاع مشروع متوسل می‌شود.