نخست‌وزیر عراق با پیام آمریکا در راه تهران؟

«سیدعلی موسوی خلخالی» کارشناس مسائل عراق در گفت‌وگو با ایسنا، درباره سفر روز پنجشنبه «علی الزیدی» نخست‌وزیر عراق به تهران اظهار کرد: هدف اصلی این سفر را باید در چارچوب تلاش بغداد برای برقراری موازنه در روابط خود با ایران و آمریکا ارزیابی کرد.

وی افزود: الزیدی هفته گذشته به آمریکا سفر کرد و اکنون بلافاصله راهی تهران می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد دولت عراق در تلاش است روابط خود را با دو کشور تأثیرگذار بر تحولات عراق در تعادل نگه دارد.

امنیت مرزها و اجرای توافق امنیتی، نخستین دستور کار تهران و بغداد

خلخالی با بیان اینکه به نظر می‌رسد مهم‌ترین محور مذاکرات بین مقامات تهران و بغداد در جریان این سفر، مسائل امنیتی و مرزی خواهد بود، گفت: ایران از مدت‌ها قبل بر اجرای کامل توافق امنیتی مشترک با عراق تأکید دارد. طی ماه‌ها و هفته‌های اخیر تحرکات گروه‌های تجزیه‌طلب و گروه‌های تروریستی کُرد از خاک عراق علیه ایران ادامه داشته و تهران نیز در مواردی به این تحرکات پاسخ داده است.

این تحلیلگر مسائل عراق افزود: در این سفر درباره مسئولیت‌های دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان در مقابله با این گروه‌ها گفت‌وگو خواهد شد و ایران از بغداد خواهد خواست با جدیت مانع فعالیت این گروه‌های تروریستی شود.

انرژی، تجارت و مطالبات مالی ایران در کانون مذاکرات

موسوی خلخالی ادامه داد: موضوعات اقتصادی و روابط تجاری نیز از مهم‌ترین محورهای مذاکرات خواهد بود. عراق همچنان واردکننده گاز و برق از ایران است، اما همزمان تحت فشار شدید آمریکا برای توقف این واردات قرار دارد.

وی با اشاره به بحران برق در عراق گفت: یکی از دلایل وخامت وضعیت برق عراق نسبت به سال گذشته، کاهش واردات گاز و برق از ایران در پی فشارهای آمریکا و تحریم‌هاست. اکنون کمبود شدید برق در استان‌های جنوبی از جمله نجف، بصره و دیوانیه موجب شکل‌گیری اعتراضات مردمی علیه دولت شده است. در برخی مناطق که پیش‌تر برق به‌صورت دو ساعت وصل و دو ساعت قطع بود، اکنون تنها دو ساعت برق و شش ساعت خاموشی برقرار است و این وضعیت در گرمای شدید تابستان فشار زیادی بر مردم وارد کرده است.

موسوی خلخالی افزود: انتظار می‌رود بغداد در این سفر درباره واردات گاز ایران برای نیروگاه‌های برق عراق و یافتن چارچوبی برای ادامه این همکاری‌ها با تهران رایزنی کند.

این کارشناس همچنین پروژه راه‌آهن شلمچه ـ بصره را از دیگر محورهای مهم مذاکرات دانست و گفت: به نظر می‌رسد دو طرف برای ورود عملی این پروژه به مرحله اجرا به تفاهم برسند؛ موضوعی که هم برای ایران و هم برای عراق اهمیت راهبردی دارد.

وی تصریح کرد: همچنین مطالبات مالی ایران از عراق نیز از جمله موضوعاتی خواهد بود که درباره آن گفت‌وگو خواهد شد.

الزیدی احتمالا حامل پیامی از آمریکا برای ایران است

موسوی خلخالی درباره گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای پیرامون ارتباط این سفر با روابط ایران و آمریکا و تحولات اخیر بین دو کشور گفت: گزارش‌هایی منتشر شده مبنی بر اینکه عراق و شخص علی الزیدی به آمریکا پیشنهاد میزبانی مذاکرات ایران و آمریکا در بغداد را ارائه کرده‌اند و دولت آمریکا نیز از این پیشنهاد استقبال کرده است. همچنین گفته می‌شود نخست‌وزیر عراق ممکن است حامل پیامی از سوی واشنگتن برای تهران باشد، اما هنوز اطلاعات دقیقی درباره محتوای این پیام‌ها وجود ندارد.

وی افزود: عراق به دلیل وابستگی شدید اقتصادش به صادرات نفت و خسارت‌هایی که در صورت اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز متحمل می‌شود، انگیزه زیادی برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا دارد.

این تحلیلگر مسائل عراق در همین راستا تأکید کرد: بغداد ظرفیت ایفای نقش میانجی را ندارد و حداکثر می‌تواند نقش میزبان یا منتقل‌کننده پیام را بر عهده بگیرد؛ زیرا میانجی باید توان اثرگذاری و لابی با هر دو طرف را داشته باشد و عراق در حال حاضر از چنین ظرفیتی برخوردار نیست.

استقبال آمریکا از الزیدی پیام‌های مهمی برای ایران دارد

وی درباره پیام‌های سفر اخیر نخست‌وزیر عراق به آمریکا برای ایران گفت: استقبال گرم دولت آمریکا از وی و تمجید رئیس‌جمهور آمریکا از او، پیام‌های مهمی در خود دارد و نشان می‌دهد دولت کنونی عراق از حمایت واشنگتن برخوردار است؛ موضوعی که می‌تواند بر جهت‌گیری‌های آینده بغداد اثرگذار باشد.

 موسوی خلخالی تصریح کرد: البته دولت عراق هم به‌خوبی می‌داند که نمی‌تواند از ایران فاصله بگیرد. ساختار سیاسی کنونی عراق متشکل از جریان‌هایی است که روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی ایران دارند و به همین دلیل بغداد ناچار است در روابط خود با تهران همواره نوعی تعادل را حفظ کند.

پایگاه‌های آمریکا همچنان یکی از چالش‌های روابط تهران و بغداد است

این کارشناس درباره مسائل امنیتی و مرزی نیز گفت: توافق امنیتی میان ایران و عراق مبنای مناسبی برای همکاری دو کشور است، اما حضور پایگاه‌های آمریکا در عراق همچنان یکی از چالش‌های مهم به شمار می‌رود.

وی افزود: هرچند الزیدی اعلام کرده که تا پایان سپتامبر نیروهای مسلح خارج از چارچوب دولت و همچنین نیروهای آمریکایی نباید در عراق حضور داشته باشند، اما بعید است آمریکا به‌طور کامل از عراق، به‌ویژه اقلیم کردستان، خارج شود و احتمالاً نیروهای آموزشی و امنیتی خود را حفظ خواهد کرد.

موسوی خلخالی ادامه داد: ایران انتظار دارد اگر بغداد توان مقابله با این پایگاه‌ها را ندارد، دست‌کم مانع استفاده از آنها علیه جمهوری اسلامی شود.

وی با اشاره به استقرار  پایگاه‌های آمریکایی در کشورهای پیرامون ایران بدون اذن دولت‌های مرکزی این کشورها و چالش های ایران در این زمینه، ادامه داد: طبق اخبار منتشر شده برخی از این پایگاه‌ها علاوه بر نیروهای آمریکایی، در اختیار اسرائیل نیز قرار دارند و از آنها برای فعالیت‌های اطلاعاتی و امنیتی علیه ایران استفاده می‌شود؛ از این رو تهران تلاش خواهد کرد بغداد را به مدیریت این موضوع و کاهش اقدامات ایذایی آمریکا از این پایگاه‌ها ترغیب کند.

سوریه و لبنان از مهم‌ترین پرونده‌های منطقه‌ای مذاکرات خواهند بود

این تحلیلگر مسائل عراق درباره موضوعات منطقه‌ای نیز گفت: موضوع غزه احتمالاً در حد مواضع حمایتی دو کشور در مجامع بین‌المللی مطرح خواهد شد، اما لبنان و به‌ویژه سوریه از مهم‌ترین محورهای گفت‌وگو خواهند بود.

وی با اشاره به اهمیت لبنان برای ایران اظهار کرد: حفظ جبهه لبنان و رایزنی درباره چگونگی کمک به ثبات این کشور و نیز موضوع آتش‌بس از محورهای احتمالی مذاکرات خواهد بود و انتظار می‌رود عراق در این زمینه نیز نقش‌آفرینی کند.

موسوی خلخالی، تحولات سوریه را جدی‌ترین موضوع مذاکرات منطقه ای دانست و گفت: در جریان سفر اخیر الزیدی به واشنگتن، تفاهمی میان عراق و سوریه برای بازسازی خط لوله نفت بصره ـ بانیاس با مشارکت یک شرکت آمریکایی امضا شد؛ پروژه‌ای که از نگاه واشنگتن اهمیت راهبردی دارد و می‌تواند جایگاه سوریه را در معادلات انرژی منطقه تغییر دهد.

وی افزود: همچنین موضوع فشارهای آمریکا بر دولت سوریه برای اقدام علیه حزب‌الله لبنان و نیز روابط امنیتی بغداد و دمشق پس از سقوط دولت بشار اسد، از دیگر محورهای مورد بحث میان ایران و عراق خواهد بود.

موسوی خلخالی در پایان گفت: این سفر می‌تواند نقش مهمی در تقویت اعتماد سیاسی میان دو کشور ایفا کند. به نظر می‌رسد الزیدی تلاش خواهد کرد بخشی از نگرانی‌های ایران نسبت به سیاست‌های دولت خود را کاهش دهد و فضای اعتماد بیشتری میان تهران و بغداد ایجاد کند.

وی افزود: در عراق، الزیدی به داشتن روحیه اقناع‌سازی و توان بالای جلب رضایت طرف‌های مختلف شناخته می‌شود و انتظار می‌رود از این ویژگی برای بهبود تصویر دولت خود نزد مقامات ایرانی و رفع بخشی از نگرانی‌های موجود استفاده کند.