حسین طائب کیست؟ از ریاست اطلاعات سپاه تا فرماندهی دوباره بسیج پس از ۱۷ سال

دفتر رهبری روز دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ از صدور احکام جدید آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای برای شش نفر از فرماندهان و مدیران ارشد نیروهای مسلح خبر داد؛ احکامی که تغییراتی مهم در رأس ستاد کل نیروهای مسلح، سپاه پاسداران و سازمان بسیج مستضعفین ایجاد کرد. یکی از مهم‌ترین انتصاب‌های جدید به حسین طائب مربوط می‌شود؛ چهره‌ای که بیش از یک دهه در رأس سازمان اطلاعات سپاه قرار داشت و پیش از آن نیز سابقه فرماندهی بسیج را در کارنامه خود دارد. با حکم جدید، طائب پس از حدود ۱۷ سال بار دیگر به رأس سازمان بسیج بازگشته است.

بر اساس احکام جدید، علی عبداللهی به ریاست ستاد کل نیروهای مسلح و کیومرث حیدری به عنوان جانشین رئیس این ستاد منصوب شدند. احمد وحیدی نیز با دریافت درجه سرلشکری، حکم فرماندهی کل سپاه پاسداران را گرفت و مصطفی ایزدی به عنوان جانشین فرمانده کل سپاه معرفی شد. علی عظمایی نیز فرمانده نیروی دریایی سپاه شد و حسین طائب، رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه، بار دیگر به رأس بسیج بازگشت و ریاست سازمان بسیج مستضعفین را بر عهده گرفت.

حکم آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای برای حسین طائب

آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای در حکم انتصاب حجت‌الاسلام حسین طائب، با اشاره به شهادت غلامرضا سلیمانی، رئیس پیشین سازمان بسیج مستضعفین، طائب را به دلیل «تعهد، شایستگی و تجارب ارزنده» و بنا بر پیشنهاد فرمانده کل سپاه به ریاست سازمان بسیج منصوب کرده است.

در این حکم چهار مأموریت اصلی برای رئیس جدید بسیج تعیین شده است. یکی از مهم‌ترین آنها تعمیق و گسترش فرهنگ بسیج برای تحقق شعار «هر ایرانی، یک بسیجی» و استفاده از ظرفیت اقشار مختلف مردم برای «ایران قوی و متحد و حفاظت از انقلاب اسلامی» عنوان شده است.

همچنین آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای از حسین طائب خواسته است «شبکه اطلاعات مردمی» را تقویت کند، مهارت‌ها و آموزش‌های لازم را افزایش دهد و با استفاده از فناوری‌های نوین، زمینه «مقابله مردم‌پایه با تهدیدات دشمن» را فراهم آورد. گسترش گروه‌های جهادی، بسیج محلات و اقشار، توسعه خدمات اجتماعی با محوریت مسجد و ترویج فرهنگ بسیجی در خارج از ایران نیز از دیگر مأموریت‌های ذکرشده در حکم جدید طائب است.

حسین طائب کیست؟

حسین طائب روحانی و از مدیران باسابقه امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی ایران است. او متولد سال ۱۳۴۲ در تهران است و طی بیش از چهار دهه فعالیت، مسئولیت‌هایی در سپاه پاسداران، وزارت اطلاعات، دفتر رهبر جمهوری اسلامی، نیروی مقاومت بسیج و سازمان اطلاعات سپاه داشته است. مهم‌ترین دوره فعالیت او به ریاست طولانی‌مدتش بر سازمان اطلاعات سپاه بین سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۱ بازمی‌گردد.

نام شناسنامه‌ای حسین طائب در ابتدا «حسن طائب» بوده است. بر اساس گزارشی که خبرآنلاین با استناد به مطالب پیشین رسانه‌های نزدیک به سپاه منتشر کرده، یکی از برادران او به نام حسین در عملیات کربلای ۵ در سال ۱۳۶۵ به شهادت رسید و حسن طائب پس از شهادت برادرش نام «حسین» را برای خود انتخاب کرد.

تحصیلات حوزوی و دانشگاهی

حسین طائب پس از گذراندن دوران ابتدایی و متوسطه در مدارس منطقه ۱۷ شهریور تهران، مسیر تحصیلات حوزوی را انتخاب کرد و وارد حوزه علمیه شد. او در حوزه‌های علمیه تهران، قم و مشهد به تحصیل علوم دینی پرداخت و تا سطح خارج فقه و اصول پیش رفت.

طائب در دوره‌های درس خارج فقه و اصول برخی از استادان حوزه از جمله آیت‌الله جواد تبریزی، آیت‌الله فاضل لنکرانی و همچنین رهبر جمهوری اسلامی حضور داشته است.

ورود حسین طائب به سپاه پاسداران

حسین طائب در سال ۱۳۶۱ زمانی که ۱۹ سال داشت، به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمد. فعالیت او ابتدا در سپاه منطقه ۱۰ تهران آغاز شد و پس از آن در مجموعه‌های سپاه در قم و خراسان رضوی مسئولیت‌هایی بر عهده گرفت.

در طول سال‌های فعالیت خود، طائب سمت‌های مختلفی از جمله معاون هماهنگ‌کننده بیت رهبری، معاون فرهنگی ستاد مشترک سپاه و فرمانده دانشکده فرهنگی دانشگاه امام حسین (ع) را تجربه کرد.

سابقه حسین طائب در وزارت اطلاعات

یکی از بخش‌های کمتر شناخته‌شده کارنامه حسین طائب، حضور او در وزارت اطلاعات در دوره ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی است.

بر اساس گزارشی که خبرآنلاین به نقل از اعتماد و روزنامه ایران بازنشر کرده، طائب در سال ۱۳۶۸ به عنوان مدیرکل اطلاعات قم فعالیت می‌کرد و در مقطعی نیز از مدیران بخش ضدجاسوسی وزارت اطلاعات بوده است. در همین گزارش ادعا شده که او در وزارت اطلاعات با نام «میثم» یا «حاج میثم» شناخته می‌شد.

برخی رسانه‌ها همچنین روایت‌هایی درباره اختلاف او با دولت وقت و خروجش از وزارت اطلاعات منتشر کرده‌اند، اما جزئیات این روایت‌ها هیچ‌گاه به شکل رسمی و مستند از سوی وزارت اطلاعات تأیید نشده است.

فعالیت حسین طائب در دفتر رهبری

پس از دوره فعالیت در وزارت اطلاعات، طائب بار دیگر به ساختار سپاه و نهادهای وابسته به رهبر جمهوری اسلامی ایران بازگشت. در سوابق منتشرشده از او عنوان «معاون هماهنگ‌کننده دفتر رهبر انقلاب» نیز دیده می‌شود.

پس از آن، طائب بیش از سه سال معاون فرهنگی سپاه پاسداران بود و فرماندهی دانشکده فرهنگی دانشگاه امام حسین را نیز در کارنامه خود ثبت کرد.

فرماندهی حسین طائب بر بسیج

نام حسین طائب از اواسط دهه ۱۳۸۰ بیش از گذشته وارد رسانه‌ها شد. او در تیرماه ۱۳۸۶ به عنوان جانشین فرمانده نیروی مقاومت بسیج معرفی شد و در سال ۱۳۸۷ به فرماندهی این نیرو رسید.

این دوره با اجرای تغییرات گسترده در ساختار سپاه و تشکیل سپاه‌های استانی هم‌زمان بود. طائب در آن مقطع از طرح‌هایی برای افزایش هماهنگی میان نیروی زمینی سپاه و بسیج، افزایش اختیارات سپاه‌های استانی و تدوین طرح‌های امنیتی سخن می‌گفت.

در سال ۱۳۸۷ نیز طرح‌هایی با عناوینی مانند «ارتقای امنیت» و «طرح جامع امنیتی جدید در سپاه» در دوره فرماندهی او مطرح شد. طائب در سخنرانی‌های آن دوره بارها درباره «تهدید نرم»، احتمال ایجاد ناآرامی داخلی و آنچه «انقلاب مخملی» می‌نامید سخن گفته بود.

دوره نخست فرماندهی حسین طائب بر بسیج با انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ و اعتراضات پس از آن همزمان بود.

ریاست حسین طائب بر سازمان اطلاعات سپاه

در مهر ۱۳۸۸ و در جریان تغییر ساختار سپاه، حسین طائب از فرماندهی بسیج کنار رفت و ابتدا به معاونت اطلاعات سپاه منتقل شد. با شکل‌گیری سازمان اطلاعات سپاه، او در رأس این مجموعه قرار گرفت و نهایتاً حدود ۱۳ سال ریاست این سازمان را بر عهده داشت.

سازمان اطلاعات سپاه در دوران ریاست طائب به یکی از مهم‌ترین نهادهای اطلاعاتی و امنیتی تبدیل شد و حوزه فعالیت آن از مسائل امنیت داخلی تا پرونده‌های ضدجاسوسی و تهدیدات خارجی را دربر می‌گرفت.

خبرآنلاین در گزارشی در سال ۱۴۰۲ نوشت که برخی ناظران در آن دوره، سازمان اطلاعات سپاه و شخص طائب را از نظر نفوذ و قدرت حتی در سطحی بالاتر از وزارت اطلاعات ارزیابی می‌کردند. در همان گزارش به انتقاد برخی نمایندگان مجلس دهم از نحوه پاسخگویی سازمان اطلاعات سپاه به مجلس نیز اشاره شده بود.

چرا حسین طائب در سال ۱۴۰۱ از اطلاعات سپاه کنار رفت؟

دوم تیر ۱۴۰۱، محمد کاظمی با حکم فرمانده کل وقت سپاه به عنوان رئیس سازمان اطلاعات سپاه منصوب شد و به این ترتیب دوره ۱۳ ساله ریاست حسین طائب به پایان رسید. پس از این تغییر، طائب به عنوان مشاور فرمانده کل سپاه فعالیت خود را ادامه داد.

تغییر او در آن زمان بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های داخلی و خارجی داشت و درباره علت آن گمانه‌زنی‌های متعددی صورت گرفت. با این حال، سپاه دلیل رسمی مشخصی برای پایان مسئولیت طائب اعلام نکرد و رسانه‌های نزدیک به سپاه نیز برخی روایت‌ها درباره «برکناری» او را رد کردند.

پس از خروج از سازمان اطلاعات سپاه، طائب برخلاف دوران ریاستش بر این سازمان، حضور رسانه‌ای بیشتری پیدا کرد و در سخنرانی‌ها و نشست‌های مختلف درباره اسرائیل، آمریکا، مسائل منطقه‌ای، اعتراضات داخلی و «جنگ ترکیبی» سخن گفت.

تحریم از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا

نام حسین طائب سال‌هاست در فهرست تحریم‌های برخی دولت‌های غربی قرار دارد. دولت آمریکا او را با استناد به اتهام‌های مربوط به نقض حقوق بشر پس از اعتراضات سال ۱۳۸۸ تحریم کرد و اتحادیه اروپا نیز بعدتر تحریم‌هایی علیه او وضع کرد.

مقام‌های ایرانی این اتهامات را رد کرده‌اند و چهره‌های نزدیک به سپاه تحریم طائب را نتیجه فعالیت‌های امنیتی او علیه آمریکا و اسرائیل توصیف کرده‌اند.

خانواده و همسر حسین طائب

حاج عبدالله طائب، پدر حسین طائب، ۵ پسر داشت که در سال ۱۴۰۴ درگذشت.

مهدی طائب، روحانی و رئیس شورای قرارگاه راهبردی عمار، برادر بزرگ‌تر حسین طائب است. او نیز سال‌ها در حوزه سیاسی و مذهبی فعالیت داشته و به دلیل مواضع سیاسی‌اش چهره‌ای شناخته‌شده در رسانه‌های ایران است.

یکی دیگر از برادران خانواده، حسین طائب بود که در جریان جنگ ایران و عراق در عملیات کربلای ۵ در سال ۱۳۶۵ به شهادت رسید. همان‌طور که اشاره شد، حسن طائب پس از شهادت این برادر، نام حسین را برای خود برگزید.

برادر دیگر او، شیخ علی طائب، روحانی و مسئول سابق نمایندگی ولی‌فقیه در قرارگاه ثارالله سپاه بود که در سال ۱۴۰۴ درگذشت.

اطلاعات چندانی درباره همسر و فرزندان حسین طائب در منابع رسمی منتشر نشده است. با این حال بر اساس منابع موجود، او داماد سیدعلی‌اکبر حسینی، روحانی، نماینده سابق مجلس و چهره شناخته‌شده برنامه تلویزیونی اخلاق در خانواده بوده است که در سال ۱۳۹۷ درگذشت.

تکذیب خبر ترور حسین طائب

نام طائب طی ماه‌های گذشته چند بار در ارتباط با شایعات مربوط به ترور او مطرح شده است. یکی از این موارد شامگاه ۳۰ خرداد ۱۴۰۴ و در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل رخ داد؛ زمانی که خبری درباره ترور و شهادت رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه در برخی کانال‌ها و رسانه‌ها منتشر شد.

خبرگزاری ایسنا نیز برای مدتی خبر شهادت حسین طائب را روی خروجی خود قرار داد، اما این خبر دقایقی بعد حذف شد. پس از آن خبرگزاری تسنیم اعلام کرد که خبر ترور و شهادت طائب «کذب» است. ایسنا نیز انتشار خبر اولیه را ناشی از «خطای انسانی» عنوان کرد.

شایعه ترور طائب بار دیگر در ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ و در جریان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران مطرح شد که در ادامه توسط خبرگزاری‌ها تکذیب شد.