سلاح دیسکامبوبولاتور چگونه کار می‌کند؟

دونالد ترامپ جزئیاتی از یک سلاح مرموز به نام دیسکامبوبولاتور (discombobulate به معنی سردرگم کردن) را فاش کرده که در عملیات دستگیری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، به کار رفته است.

در مصاحبه‌ با روزنامه‌ نیویورک پست، او توضیح داده این ابزار یک سلاح صوتی است که «هیچ کس دیگری» آن را ندارد. دونالد ترامپ در این مصاحبه می‌گوید:

دیسکامبوبولاتور… اجازه ندارم درباره‌اش صحبت کنم. خیلی دوست دارم درباره‌اش حرف بزنم.

اگرچه رئیس‌جمهور آمریکا درباره‌ این ابزار سکوت اختیار کرد، اما به این نکته اشاره داشت که این سلاح باعث شده تجهیزات دشمن «عمل نکند» و از کارآمدی آن گفت. او اضافه می‌کند:

آن‌ها هیچ‌یک از موشک‌هایشان را شلیک نکردند. موشک‌های روسی و چینی داشتند، ولی حتی یک عدد هم پرتاب نکردند.

ما وارد شدیم، آن‌ها دکمه‌ها را فشار دادند و هیچ چیز کار نکرد. همه‌چیز برای ما مهیا بود.

نکته نگران‌کننده اینجاست که وقتی از او پرسیدند آیا آمریکایی‌ها باید از این سلاح محرمانه «بترسند» یا نه، پاسخ داد:

خب، بله.

پس دیسکامبوبولاتور دقیقاً چه می‌تواند باشد؟ در ادامه، نگاهی می‌اندازیم به علمِ پشتِ استفاده از صدا به‌عنوان سلاح.

سلاح‌ صوتی چیست؟

سلاح‌های صوتی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند: قابل شنیدن و غیرقابل شنیدن.

پروفسور بروس درینک‌واتر، استاد اولتراسونیک در دانشگاه بریستول، اینطور توضیح می‌دهد:

برای ساخت یک سلاح صوتی مفید، به یک پرتو از امواج صوتی نیاز دارید.

پرتوهای صوتی با شدت بالا می‌توانند در فرکانس‌های مختلف تولید شوند، از جمله فروصوت، صداهای قابل شنیدن و فراصوت.

سلاح‌های قابل شنیدن اغلب موسیقی را با صدای بسیار بلند پخش می‌کنند؛ روشی که به‌عنوان شکنجه در گوانتانامو و جنگ ویتنام استفاده شده است.

برای مثال، در طول جنگ ویتنام، ارتش آمریکا در عملیاتی به نام عملیات روح سرگردان صداهای ترسناک و گیج‌کننده‌ای را برای ویت‌کنگ‌ها پخش کرد. همچنین، در سال ۱۹۸۹، ارتش آمریکا ترانه‌های لیندا رانستد با عنوان آدم خوبی نیستی (You’re No Good) و با قانون جنگیدم (I Fought The Law) از The Clash را پشت سفارت واتیکان در پاناما به‌طور مکرر پخش کرد، زمانی که یک جاسوس سیا خود را داخل ساختمان محبوس کرده بود.

در مقابل، سلاح‌های صوتی غیرقابل‌شنیدن شامل ابزارهای فراصوت و فروصوت می‌شوند. پروفسور ایان مک‌لاکلین، استاد علوم رایانه در دانشگاه کِنت، در مقاله‌ای برای وب‌سایت The Conversation توضیح می‌دهد:

سلاح‌های فروصوت، مانند دستگاه صوتی بردبلند (LRAD)، بر صداهای بسیار بلند با فرکانس پایین (فروصوت) متکی هستند.

این دستگاه‌های حجیم برای کنترل جمعیت و دور کردن دزدان دریایی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

وقتی روی توان بالا تنظیم می‌شوند، اثرشان شبیه یک ضربه شدید به شکم است و می‌تواند از حالت تهوع تا تخلیه غیرارادی روده‌ها را به دنبال داشته باشد.

سلاح‌های فراصوت، در مقابل، از پالس‌های صوتی با فرکانس بالا استفاده می‌کنند که باعث سردرد و حالت تهوع می‌شوند. پروفسور درینک‌واتر در این باره توضیح می‌دهد:

همه این‌ها مشکلات خاص خودشان را دارند.

مشکل اصلی تمام انواع امواج صوتی، مربوط به این مسئله می‌شود که مقابله با آن‌ها نسبتاً آسان است، چون صدا را می‌توان مسدود کرد.

صداهای با فرکانس بسیار پایین سخت‌تر از بقیه مسدود شده و صداهای با فرکانس بسیار بالا به‌راحتی مهار می‌شوند. به همین دلیل بعید است این نوع سلاح‌های صوتی بتوانند روی افرادی که داخل ساختمان هستند یا مثلاً از گوش‌گیر استفاده می‌کنند، تأثیر قابل توجهی داشته باشند.

مشکل دیگر این است که برای هدایت‌پذیر و مؤثر بودن این سامانه‌ها در فواصل دور، به یک بلندگوی بسیار بزرگ نیاز است؛ دست‌کم با قطر چند متری.

قاعده‌ کلی این است که هرچه بلندگو بزرگ‌تر باشد، پرتو صوتی جهت‌دارتر می‌شود.

این موضوع به‌ویژه در مورد صداهای با فرکانس بسیار پایین مشکل‌ساز است، چون در عمل تقریباً محاله که بتوان چنین صداهایی را به‌صورت جهت‌دار پخش کرد.

صداهای با فرکانس بسیار بالا از همه راحت‌تر جهت‌دهی می‌شوند، اما در عین حال ساده‌ترین نوع برای مسدود شدن هم هستند. به همین دلیل، به‌طور کلی این دستگاه‌ها چندان قابل‌حمل نیستند (چون باید بزرگ باشند) و برای اثرگذاری معمولاً باید خیلی به هدف نزدیک شوند.

سلاح‌های صوتی چه تأثیری روی هدف می‌گذارند؟

تأثیر سلاح‌های صوتی به فرکانسی بستگی دارد که از آن استفاده می‌شود. معمولاً صداهایی با فرکانس بین ۸ تا ۱۲ هرتز می‌توانند عوارض عصبی ایجاد کنند. کارشناسان پیش‌تر در پژوهشی که در نشریه‌ Chinese Journal of Traumatology منتشر شده، توضیح داده‌اند:

وقتی امواج صوتی با فرکانس بسیار پایین با سر انسان هم‌نوسان می‌شوند، می‌توانند باعث سرگیجه، بی‌حسی در اندام‌ها، گیجی ذهنی و رفتارهای غیرعادی گردند.

همچنین سلاح‌هایی با فرکانس بین ۴ تا ۱۸ هرتز ممکن است روی اندام‌های خاص بدن نیز اثر بگذارند. پژوهشگران در ادامه اضافه می‌کنند:

وقتی فرکانس امواج صوتی به فرکانس طبیعی اندام‌های بدن انسان نزدیک می‌شود، پدیده‌ تشدید رخ می‌دهد که می‌تواند به علائمی مانند وزوز گوش، تپش قلب، گرفتگی عضلات، دشواری در تنفس و حتی پارگی رگ‌های خونی و آسیب به اندام‌های داخلی منجر شود.

دیسکامبوبولاتور چه نوع سلاحی می‌تواند باشد؟

به دلیل ماهیت غافلگیرکننده‌ سلاح‌های صوتی، شناسایی منبع آن‌ها می‌تواند بسیار دشوار باشد.

بر اساس روایتی که پیش‌تر کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در تاریخ ۱۰ ژانویه مطرح کرده بود، «یک موج صوتی بسیار شدید» در شب بازداشت مادورو، نیروهای ونزوئلایی و محافظان کوبایی او را از کار انداخت.

این شهادت «به‌شدت هولناک» به یک «مامور امنیتی ونزوئلایی وفادار به نیکلاس مادورو» نسبت داده شده که نامش فاش نشده است. او مدعی شده بود که سلاح‌های شخصی‌اش در اثر سلاح جدید ارتش آمریکا کاملاً بی‌اثر شده‌اند. در این روایت آمده است:

ناگهان احساس کردم سرم از داخل در حال منفجر شدن است.

همگی دچار خون‌ریزی از ناحیه بینی شدیم. بعضی‌ها خون بالا می‌آوردند. روی زمین افتادیم و دیگر قادر به حرکت نبودیم.

بعد از آن سلاح صوتی، یا هرچه که بود، حتی نمی‌توانستیم سر پا بایستیم.

بر اساس این روایت، به نظر می‌رسد دیسکامبوبولاتور می‌تواند یا یک سلاح مبتنی بر صداهای با فرکانس بسیار بالا باشد یا از صداهای با فرکانس بسیار پایین استفاده کند. پروفسور لایتون پیش‌تر در یک وبلاگ نوشته بود:

علائم گزارش‌شده در مواجهه با سطوح نه‌چندان بالای صداهای با فرکانس بسیار بالا متنوع است و شامل سردرد، حالت تهوع، وزوز گوش، سرگیجه، ناتوانی در تمرکز و احساس فشار در گوش‌ها می‌شود.

با این حال، ابزارهای مبتنی بر صداهای با فرکانس بسیار بالا به‌خودیِ‌خود باعث از کار افتادن سایر سلاح‌ها نمی‌شوند؛ قابلیتی که ترامپ با افتخار به آن اشاره کرده بود.

همین موضوع نشان می‌دهد که دیسکامبوبولاتور ممکن است ترکیبی از یک سلاح صوتی و یک سلاح انرژی هدایت‌شده باشد. پروفسور توبی هیز، پژوهشگر دانشگاه منچستر، می‌گوید:

به نظر من، احتمالاً با یک سلاح الکترومغناطیسی طرف هستیم، نه صرفاً یک سلاح صوتی.

اطلاعات اندکی که از عملیات ونزوئلا، معروف به اراده مطلق، در دست داریم، نشان می‌دهد چیزی شبیه به یک سامانه مایکروویو پرقدرت با پالس‌های تنظیم‌شده مورد استفاده قرار گرفته است.

این نوع سلاح‌ها علاوه بر از کار انداختن سامانه‌های الکترونیکیِ تسلیحاتی، می‌توانند باعث حالت تهوع، سردرد و سرگیجه در انسان‌ها شوند.

سلاح‌های انرژی هدایت‌شده از انرژی الکترومغناطیسیِ متمرکز برای درگیری با سلاح‌های دشمن و خنثی کردن آن‌ها استفاده می‌کنند.

با این حال، با توجه به اطلاعات بسیار محدودی که ترامپ ارائه کرده و تعداد اندک روایت‌هایی که از افراد در معرض اثر این سلاح منتشر شده، ماهیت واقعی دیسکامبوبولاتور همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است.