پروندههای تکراری «چای و روغن» و جولان برندهای خاص در بازارهای انحصاری، نشان از وقوع یک پارتی بازی برای نورچشمی ها دارد به طوری که شواهد حاکی از آن است که در جلسات حساس ، صندلی ناظران قانونی خالی است و در عوض، ذی نفعان انحصار، برای نحوه تخصیص منابع و مدیریت بازار تصمیمسازی میکنند […]
تابناک در گفتوگویی با حامد ایزدیان، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی به بررسی مشکلات قیمتگذاری نهادهها، سیاستهای نادرست وزارت جهاد کشاورزی و تأثیر آن بر تولید داخل و سفره مردم، نکات مهمی را مطرح کرد که متن کامل گفتوگو را در ادامه می خوانید:
این وضعیت اختلالاتی در تولید ایجاد میکند؛ برای مثال، واردات چای باید به گونهای باشد که تولیدکنندگان داخلی، که سالها زحمت کشیدهاند، دچار آسیب نشوند و تولید چای در کشور، با تلاش بخش خصوصی و دولتی، به حد قابل توجهی رسیده است. همچنین وضعیت مشابهی در گوشت قرمز، مرغ، لبنیات و شیر نیز مشاهده میشود که متأسفانه برخی تصمیمات، با تمرکز بر قیمت و بازرگانی، کمترین توجه را به تولید داخلی دارند و اثرات آن بر تولیدکنندگان نادیده گرفته میشود. بنابراین این مصوبه ممکن است تبعات جانبی داشته باشد که در نظر گرفته نمیشود به ویژه با توجه به تولید داخلی چای و حجم واردات سالهای گذشته، برخی محمولهها هنوز تعیین تکلیف نشدهاند، از جمله یک برند معروفی که احتمالاً تا سال آینده در بازار عرضه خواهد شد که این نوع مجوزها نیازمند بررسی دقیقتری است خصوصاً در شرایط کنونی که بازار آشفته شده است و پس از حذف ارز ترجیحی، واردات آزاد شده و هر کسی میتواند بدون ثبت سفارش اقدام به واردات کند احتمالا این مسئله در درازمدت، در صورت عدم کنترل، میتواند مشکلات جدی ایجاد کند.
کمیسیون کشاورزی مجلس از نگاه نظارتی خود، پیش از اتخاذ چنین تصمیماتی، نظرات خود را شفاف مطرح کرده است که جلسات منظم هفتگی با معاون وزیر جهاد برگزار میشود و قبل و بعد از تصمیمات نیز تذکرات لازم ارائه میشود اما نگرانی اصلی ما این است که وزارت جهاد، با تمرکز صرف بر بازرگانی و بدون توجه کافی به تولید داخلی، به مدیریت واردات صرفا پرداخته است درحالی که در بخش کشاورزی با موجود زنده سروکار داریم و نمی توان جلوی تولید را گرفت و هر تصمیم نادرست حتی یک ساعت میتواند فرآیند تولید را دچار اختلال کند البته معاونت پیشین بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی( شهرزاد مشیری ) هم توسط فردی بدون تخصص کشاورزی و با سابقه بانکداری اداره می شد درحالی که این معاونت باید تصمیمسازی های مهم کند و تعیین کند چه زمانی ارز دریافت شود و چه میزان باید ارز تخصیص پیدا کند .
بنابراین زمانی که فرد مسئول، شناخت کافی از فرایند تولید ندارد و صرفاً با نگاه بازرگانی به موضوع نگاه میکند، نتیجه این میشود که امروز شاهد آن هستیم به طوری که مشکلات واردات نهادهها در ماههای گذشته ناشی از همین رویکرد بوده است و زمانبندی درست اعمال نشد و فشار قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد شد که از ابتدای سال مشخص بود که برای تولید حدود ۱۱ میلیارد دلار ارز نیاز است، اما تنها ۸ میلیارد ارز تخصیص یافت درحالی که از ابتدای سال با برنامهریزی دقیق، میشد این مبلغ را در طول سال مدیریت کرد تا تولیدکنندگان آسیب نبینند و قیمتها به تدریج اصلاح شود.
اگر تصمیم دولت بر انتقال یارانه از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره بوده است، مقدمات و مراحل اجرای آن به درستی در نظر گرفته نشده و روند تصمیمگیری بدون برنامهریزی پیش رفت و در نهایت با کمبود ارز مواجه شدیم که این مساله نشان میدهد که این وزارتخانه از ابتدای سال نتوانست بازار را تنظیم کند تا هم تولید آسیب نبیند و هم قیمتها عادلانه باشد اما متاسفانه درک لازم برای مدیریت این فرآیند در وزارت جهاد کشاورزی وجود نداشت و هنوز هم شاهد پیامدهای آن هستیم.
همچنین در بانک مرکزی و وزارت اقتصاد نیز فهم کافی بر مسائل وجود ندارد؛ به گونهای که تقریباً همان رویکرد را نسبت به تولیدکنندگان کالاهای اساسی مانند مرغ، گوشت و شیر دارند که نسبت به دیگر حوزهها اعمال میکنند درحالی که بیشتر از ۴۰ روز است از این تصمیم می گذرد و مشخص است که وقتی تولیدکنندهای مانند مرغدار باید جوجهریزی کند و نهادههای مورد نیاز خود را تهیه کند، با حذف ارز ترجیحی با افزایش چندبرابری و نیاز نقدینگی زیادتری مواجه می شود برای مثال اگر پیش از این مصوبه، با ۲ میلیارد تومان میتوانست نهاده خریداری و تولید کند اکنون با حذف ارز ترجیحی این رقم به حدود ۱۰ میلیارد تومان جهش یافته است که تأمین این مبلغ برای تولیدکننده بسیار دشوار است.
تابناک: تسهیلاتی هم ظاهرا داده نشده است؟
روی کاغذ تسهیلات را وعده می دهند اما عملا پس از ۴۰ روز هنوز اقدامی در عمل صورت نگرفته است و با توجه به آنکه دوره تولید مرغ ۴۵ روز است بنابراین این تأخیر به معنای از دست رفتن یک دوره تولید است اما در میدان عمل خاصی انجام نشده این وضعیت نشاندهنده نبود درک صحیح و باعث بلاتکلیفی تولیدکننده و واردکننده است و تصمیمات غیرشفاف که ضرر آن به بازار و مردم منتقل میشود.
تابناک: ادامه این روند و عدم اصلاح آن چه پیامدهایی می تواند داشته باشد؟
روند اصلاحی آغاز شده است اما کند پیش میرود و اگر تصمیمات جدی و به موقع اتخاذ شود، به ویژه در حوزه سرمایه در گردش، تکلیف واردات و تعیین قیمتها برای محصولات مانند شیر، لبنیات و مرغ، بسیاری از مشکلات برطرف خواهد شد اما وضعیت مشابهی در حوزه گندم نیز وجود دارد برای مثال وقتی قیمت جو در سامانه بازارگاه تعیین میشود، اگر بیش از قیمت خرید تضمینی گندم باشد، بازار گندم و آرد دچار اختلال میشود که با وجود گذشت مدت زمان زیادی اما هنوز قیمت خرید تضمینی گندم مشخص نشده است که این اختلالات در سیستم تصمیمگیری قابل قبول نیست و توجیههایی مانند «ما به بنبست رسیدیم و مجبور شدیم تصمیم بگیریم» پذیرفته نیست و اگر پیش از اتخاذ تصمیم، هماهنگیها و برنامهریزی لازم انجام میشد، میتوانستیم تصمیمات را به شکل مؤثر اجرا کنیم به طوری که هم منافع مردم تأمین شود و هم تولیدکنندگان آسیب نبینند .
در حوزه روغن، وابستگی صد در صدی ارزی وجود دارد اما تدبیر مجلس در برنامه هفتم توسعه، کاهش بخشی از این وابستگی از طریق افزایش تولید دانههای روغنی در داخل کشور بوده است که باید گفت که نه در این دولت، نه در دولتهای گذشته، موفقیت قابل توجهی در این زمینه حاصل نشده و همچنان وابستگی ارزی وجود دارد اما این موضوع یکی از تذکرات دائمی مجلس است که در نهایت، باید وابستگی کشور در حوزه روغن کاهش یابد تا نوسانات ارزی نتواند بهصورت مستقیم بر بازار و مصرفکننده اثر بگذارد اما این موضوع یکی از مباحث جدی است که بهطور مستمر در کمیسیون کشاورزی پیگیری میشود.
حتی پس از حذف ارز ترجیحی نیز برخی تصمیمسازیها همچنان توسط همین گروهها انجام میشود، از جمله در نحوه تأمین نقدینگی یا سیاستی که اتخاذ می شد مجلس در جایگاه ناظر و قانونگذار در جلساتی که دولت به جمعی از وزرا اختیار داده بود که در بانک مرکزی بهصورت روزانه برگزار میشود و تصمیم گیری می شود نمایندهای از مجلس به عنوان دستگاه نظارتی حضور ندارد.
درخصوص قیمتگذاری نهادههای دامی، تصمیماتی گرفته شده که محل ایراد و نیازمند بازنگری کارشناسی دقیق است از دیدگاه کمیسیون کشاورزی مجلس، نظام قیمتگذاری موجود مبهم است برای مثال درخصوص جو و ذرت اعدادی مانند ۴۲ یا ۴۳ هزارتومان تعیین شده است که این نرخ بهطور غیرمستقیم بر قیمتگذاری گندم نیز اثر گذاشته است، در حالیکه این عدد از نظر کارشناسی دقیق نیست.
بنابراین اگر قیمت جهانی را محاسبه و حتی با نرخ ارز آزاد تطبیق دهیم و تمامی هزینهها را نیز در نظر بگیریم، به ارقامی پایینتر میرسیم با این حال، در برخی اقلام بین ۲۰ تا ۳۰ درصد سود بازرگانی لحاظ شده است و زمانی که علت این موضوع را جویا میشویم گفته می شود که ارز بهموقع تخصیص مییابددر حالی که قرار بود ارز بهصورت آزاد اما با تخصیص بهموقع تأمین شود تا قیمت ها تعدیل شود اما در عمل چنین اتفاقی رخ نداد .
از سوی دیگر، اگر نرخ گندم افزایش یابد، تبعات اقتصادی آن در قیمت نان و سایر کالاهای وابسته نمایان میشود و این وضعیت موجب نگرانی جدی است؛ بهگونهای که احساس میشود برخی تصمیمات یا تعللها کشور را به سمت شرایط پیچیده و بنبستهای تصمیمگیری سوق میدهد چراکه تصمیمات بهموقع گرفته نمیشود و مبنای قیمتهایی که در سامانه بازارگاه تعیین شده چیست؟ سوال این است که چرا فاصله میان تصویب تصمیم تا اجرای آن اینقدر طولانی است؟ اینها ابهاماتی است که باید شفافسازی شود و مسئولیت صرفاً متوجه یک دستگاه نیست و وزارت جهاد کشاورزی باید بخشی از مسئله را حل کند و بخشی از آن را بانک مرکزی و مجموعه دولت حل کنند این مسئله قابل تفکیک نیست که لزوما وزارتخانه خاصی را مقصر بدانیم.
این خبر از سایت منبع نقل شده و پایگاه خبری زیرنویس در قبال محتوای آن مسئولیتی ندارد. در صورت نیاز، در نظرات همین خبر گزارش دهید تا بررسی گردد.
۲۹ آذر ۱۴۰۴واکاوی پیامدهای فرهنگی و اجتماعی حذف کودکان از مراسمها«از کودکان در مراسمی دیگر پذیرایی میشود»؛ جمله ای شیک، اما ویرانگر
۲۲ آذر ۱۴۰۴تحلیل جامعهشناختی کاهش ازدواج و فرزندآوری در ایرانازدواج؛ از اجبار اجتماعی تا انتخاب فردی: چرا برخوردارها کمتر ازدواج میکنند؟
۱۷ آبان ۱۴۰۴لزوم تمرکز بر خدمت به جای زندگی خصوصیچهرههای مشهور و القای مصرف گرایی و مصرف زدگی
 |
 |
 |
 |
