سناریوهایی که ترامپ را در ونزوئلا رسوا می‌کند

علیرضا امیری – روزنامه اطلاعات| صبح گاه روز شنبه سیزدهم دی ماه ۱۴۰۴ پس از هفته ها محاصره دریایی و هوایی ونزوئلا، نیروهای ویژه ارتش آمریکا در اقدامی خلاف تمامی قوانین بین  المللی و طی عملیاتی که با کمک جاسوسان «سیا» و برخی خائنین داخلی نزدیک به رئیس جمهور ونزوئلا صورت گرفت، به «کاراکاس» پایتخت این کشور بولیواری آمریکای جنوبی یورش بردند و ضمن کشتن شماری نظامی، «نیکلاس مادورو» رئیس جمهور ۶۳ ساله ونزوئلا و همسرش را ربودند و برای محاکمه به ایالات متحده منتقل کردند؛ اقدامی که بلافاصله موجی گسترده از محکومیت های جهانی از جمله در داخل آمریکا را به دنبال داشت.

به باور آگاهان سیاسی، آنچه ایالات متحده و نیروهای ویژه «دلتا فورس» پنتاگون در ونزوئلا انجام دادند، ماحصل طبیعی دنیایی پرتنش بود که اکنون در یک مرحله گذار و در مسیر تغییری بنیادین قرار دارد؛ تغییری که بر اساس آن، روابط و نظام بین‌الملل کنونی نفس‌های آخر را می کشد و در حال پوست اندازی به شکل نظامی جدید است که البته هنوز شکل نهایی آن کاملا ترسیم نشده است.

با هدف بررسی بیشتر این رویداد، گفتگویی با دکتر سید رضا صدارالحسینی، کارشناس روابط بین الملل انجام داده ایم که تقدیم خوانندگان محترم می شود.

هدف ترامپ از حمله به ونزوئلا و ربودن مادورو چه بود؟

صدرالحسینی:آمریکا فشارهای قابل توجهی در طول نزدیک به دو دهه به دولت و ملت ونزوئلا وارد آورده بود و مردم این کشور هم بر اساس انقلاب بولیواری خودشان همچنان با حمایت از دولت برآمده از انقلاب و مقامات و مسئولینی که با آزادی کامل انتخاب کرده بودند، مقابل این فشارها ایستادگی کردند.

رژیم آمریکا در این شرایط مجبور شد با حمله نظامی، ربایش رئیس‌جمهور قانونی این کشور را انجام دهد تا با روی کار آوردن یک دولت دست نشانده، به اهداف خود در این کشور برسد.در واقع آمریکایی‌ها یک بار دیگر ثابت کردند که برای رسیدن به منافع مادی مانند نفت ونزوئلا، از زیر پا گذاشتن هیچ یک از قواعد بین‌المللی و حقوق مصرح در اداره کشورها اِبایی ندارند.

این ربایش چه پیام ها و ویژگی هایی داشت؟

صدرالحسینی:درخصوص ربایش رئیس جمهور منتخب مردم ونزوئلا توسط دولت آمریکا چند نکته مهم قابل ذکر است  . نخست:یکی از دلایل عملیات ربایش آن است که ترامپ می‌خواست با دزدیدن مادورو، نه تنها خطر ونزوئلا و سرکشی این کشور از دید آمریکایی‌ها را خنثی کند، بلکه هشدار جدی به سران کشورهای ضدآمریکایی به ویژه در منطقه آمریکای لاتین، مانند کوبا و مکزیک و در مرحله بعد سایر دولت‌ها از جمله در غرب آسیا بدهد تا اصطلاحا همه را با این روش جدید قُلدری، تهدید کرده باشد.

دوم: این هشدار آمریکا، خطاب به ملت‌های ضدآمریکایی دیگر نیز هست با این مضمون که ما رئیس دولت شما را از درون کشور خودتان ربودیم، برای محاکمه به آمریکا آوردیم و حمایت شما از این افراد، عاقبتی جز تحقیر ندارد، پس اساسا بهتر است گزینه آمریکایی را انتخاب کنید.

سوم: نفت ونزوئلا و ذخایر گسترده آن قطعا یکی از اصلی‌ترین دلایل این عملیات ربایش است؛ چرا که با آمدن «هوگو چاوز» و ملی کردن نفت این کشور و در مرحله بعد، انتخاب مادورو، آمریکا ضربه اقتصادی مهمی دریافت کرد و منافع استعماری بزرگی را از دست داد. 

از سوی دیگر ترامپ برای همراهی مردم آمریکا اعلام کرد که با نفت ونزوئلا می‌تواند بخشی از مشکلات اقتصادی مردم را حل کند.

اما مهم ترین دلیل اضافه شدن نفت ونزوئلا به آمریکا، برای قدرت اثرگذاری دوچندان در معادلات بین‌المللی است.

چهارم: تجاوز نظامی به ونزوئلا بخشی از جنگ بزرگتر با چین است؛ مبادلات بزرگ ونزوئلا با چین و استفاده از «یوآن» (واحد پول چین) به جای دلار، حاکمیت آمریکا را تا حد زیادی خدشه‌دار کرده است. 

این در حالی است که پترودلار برای آمریکا و حفظ آقایی دلار در جهان، موضوع اولویت‌دار ترامپ و اقتصاد آمریکاست.

پنجم: اینگونه تجاوزات نظامی آمریکا که با آن دور افتخار می‌زند، نه تنها جدید نیست بلکه بازسازی یک طرح شکست خورده است، چراکه هم موضوع ربایش و هم طرح عملیات سریع برای تحقق اهداف، هر دو در مقابل ایران و غزه با شکست مفتضحانه مواجه شدند. این اقدام همچنین می‌تواند پوششی برای سایر وعده‌های ناکام ترامپ درباره جنگ روسیه با اوکراین و غیره هم باشد.
ششم: قطعا یکی از دلایل ربایش مادورو می‌تواند نگرانی از حضور موثر ایران در نزدیکی آمریکا و همچنین مباحث دور زدن تحریم  ها توسط ایران باشد؛ غافل از اینکه ایران در جنگ ۱۲روزه با مزیت‌های خاص خود، یک تنه در مقابل حداقل ۱۲کشور با محوریت آمریکا و رژیم صهیونیستی ایستاد تا جایی که روز پنجم جنگ، متجاوزان درخواست آتش‌بس دادند. از سوی دیگر در همه این سال‌ها ایران به خوبی تحریم‌ها را خنثی کرده و دور زده است.

نقش نهادهای بین‌المللی در واکنش به این رویداد چه بود؟

صدرالحسینی:اقدام آمریکا در ونزوئلا نشان‌دهنده بی‌خاصیتی نهادهای بین‌المللی، از جمله سازمان ملل متحد است که متاسفانه در طول جنایات مستمر رژیم صهیونیستی در غزه نیز هیچ واکنش مناسب و قابل توجهی را از این نهاد بین‌المللی مشاهده نکردیم.در حقیقت شورای امنیت سازمان ملل باوجود اینکه وظیفه ثبات، آرامش و صلح جهانی را برعهده دارد، اما در دهه‌های اخیر کمترین فعالیت را در راستای حمایت از حقوق ملت‌ها انجام داده و در واقع آمریکایی‌ها با شدت هرچه تمام‌تر این نهاد بین‌المللی را تضعیف کرده و قوانین و قواعد بین‌المللی را زیر پا گذاشته اند.

نکته حائز اهمیت این است که به نظر می‌رسد آمریکایِ ترامپ به هیچ یک از قوانین و قواعد مصرح در سازمان ملل اعتقادی ندارد و با نگاهی وحشیانه به جهان نگاه می‌کند. در واقع آمریکا با حمله و ربایش رئیس‌جمهور ونزوئلا، چند قانون جهانی را نقض کرده است و ناظران بین‌المللی که همان شورای امنیت سازمان ملل و کمیساریای عالی حقوق بشر این سازمان هستند، باید پاسخگو باشند.

این نقض قوانین جهانی شامل مواردی همچون نقض منشور ملل متحد، ازجمله ممنوعیت هرگونه استفاده از زور علیه تمامیت ارضی و استقلال کشورها و همچنین نقض کنوانسیون ۱۹۷۳ است؛ معاهده‌ای که آمریکا نیز آن را امضا کرده و جرم بین‌المللی بودن ربایش رئیس‌جمهور و نقض حکم دیوان لاهه (۲۰۰۲) که این موضوع بیانگر مصونیت مطلق رؤسای مستقر است و هیچ دادگاه خارجی حق صدور حکم بازداشت آنها را ندارند.در واقع ترامپ با این اقدامات، با وجود شعار توسعه صلح، ایجاد یک جنگ فراگیر را در نقاط مختلف دنیا کلید زده است.

به نظرم شرایط کنونی جهان یک شرایط بسیار حساس و شکننده از نگاه قوانین و قواعد حقوق بین‌الملل و روابط بین‌الملل محسوب می‌شود و کشورهای مستقل باید اقداماتی برای جلوگیری از این‌گونه قانون‌شکنی ها را به صورت فوری و جمعی انجام دهند.

با این وضعیت، آینده ونزوئلا چه خواهد شد؟

صدرالحسینی:هنوز اطلاع دقیقی از سرنوشت و آینده حاکمیت این کشور وجود ندارد اما آنچه مهم است اینکه متأسفانه این اقدام غیرقانونی و غیرانسانی توسط ترامپ به‌عنوان‌ یک دستاورد تلقی می‌شود. ترامپ به کارتل های نفتی اعلام کرده که  به زودی می‌توانید به ونزوئلا رفته و از نفت آنجا استفاده و بهره برداری کنید، البته شرایط روزهای بعد از ربایش رئیس‌جمهور قانونی ونزوئلا نشان‌ می‌دهد این کشور لقمه راحتی برای آمریکا نخواهد بود.

سناریوهای محتمل در ونزوئلا کدامند؟

صدرالحسینی:سه سناریو برای آینده ونزوئلا محتمل است که حرکت بعدی آمریکا نقش بسیار مهمی در اجرایی شدن هر یک از این سناریوها خواهد داشت. ترامپ مدعی شده که تا مدتی آمریکا، ونزوئلا را اداره خواهد کرد! وی تلاش کرده است از آمریکا تصویر یک ناجی برای ونزوئلا بسازد، اما در پسِ پرده، هدف اصلی او بهره‌برداری از دارایی‌های ونزوئلا، به‌ویژه نفت این کشور است.

یکی از سناریوها برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در ونزوئلا است و ممکن است این بار نام اپوزیسیون ونزوئلا از صندوق رأی بیرون کشیده شود. 

دومین سناریو این است که خانم دلسی رودریگز، رئیس جمهور موقت ونزوئلا نتواند در مقابل افزایش فشارهای آمریکا (عملیات روانی – رسانه‌ای – اقتصادی) مقاومت کند که این یعنی تداوم بی‌ثباتی در این کشور.

سومین سناریو نیز تشدید درگیری داخلی است، یعنی رقابت بر سر قدرت به خشونت مسلحانه کشیده شود، بازیگران مسلح تکثیر شوند و آمریکا که مالکیت سیاسی وضعیت  را پذیرفته است، با کمک مستقیم به گروه‌های مسلح همسو و انجام حملات نظامی وارد معادله قدرت شود.